Garvi ગરવી ગુજરાત Gujarat

કોઇ પણ વ્યક્તિ માતૃભૂમિ છોડી વિદેશ વસવાટે જાય ત્યારે માતૃભાષાથી પણ કંઇક અંશે વિખૂટુ પડી જાય છે. આજ અંજપો તેને ભાષા અને ભૂમિ થકી કંઇક કરવા પ્રેરે છે અને પ્રેરણાસ્રોતનું પરિણામ છે - "પ્રભાતનાં પુષ્પો". ગુજરાતી ભાષામાં સર્વપ્રથમ શરૂ થયેલાં આ બ્લૉગને અવકાશની પળોમાં સીંચીને આજે પરિપકવ વૃક્ષ બનતા જોવાનો આનંદ દેશવિરહને ભુલાવવામાં મદદરૂપ થયો છે. - એસ વી

નવરાત્રિની રાસ રમઝટ
(click here for complete list)

‘અનામી’ રણજિત પટેલ – એ દિવસો!

August 1st, 2010

(ખાસ પંચમ શુક્લના આભારી છીએ આ ગઝલ મોકલવા બદલ)

હવે એ દિવસો પાછા નહીં આવે !
વહી ગયેલું ગંગાનું જલ ગંગોત્રી પાછું લાવે?

હવે એ દિવસો પાછા નહીં આવે !
કાળચક્ર સનાતન ફરતું, ભાવિને ફેરવતું!
સંવિદ્-માં સ્મૃતિઓને સંચે, સુખદુઃ ખ ઉર ભેળવતું!
શાંત-ક્ષણોમાં સ્વપ્નો ઝબકે, સાંપ્રતને સણકાવે!
હવે એ દિવસો પાછા નહીં આવે !

ભવ્ય ભાવિનો સુરમો આંજી યૌવન તો અંગડાતું!
નભના તારક ગજવે ભરવા હૈયું થનગન થાતું;
આંબે ક્ષિતિજને શું નૈયા! નભનો વૈભવ પામે?
હવે એ દિવસો પાછા નહીં આવે !

દૃષ્ટિ વિહોણી દોડ આપણી, વિણ મંઝિલની ક્લાન્તિ!
મતિ વિહોણી ગતિની અગતિ, સ્વપ્ન-જીવન-ભ્રાન્તિ;
જલ પર અક્ષર પાડે નિયતિ, વેદના-માધુરી ભાવે;
હવે એ દિવસો પાછા નહીં આવે !

વહી ગયેલું ગંગાનું જલ ગંગોત્રી પાછું લાવે?
હવે એ દિવસો પાછા નહીં આવે !

          – ‘અનામી’ રણજિત પટેલ
(‘Aanami’ Ranjit Patel – Aae Diwaso! Kavita in Gujarati. Literature and art site)

‘આકાશદીપ’ રમેશ પટેલ – ધરા સ્વજનસી

July 25th, 2010

છંદ…બસીત (ગઝલ
ગાગાલગા ગાલગા ગાગાલગા ગાલગા

લાગે ભલી મધુર આ વાતો બધી ગગનની
ગમતી મને લીલુડી મારી ધરા સ્વજનસી

કેવી રૂડી ખીલતી ઋતુઓ ધરા ચમનથી
કેમ તુજને વિસરું જ દુલારી ધરા સ્વજનસી

જાણી કથા સ્વર્ગની રૂપલી બધી હરખથી
શ્રધ્ધા વિભૂતિ સત જ સુચારી ધરા સ્વજનસી

જન્મ ધરી ભોમકા ખીલ્યો થઈ લીલુડો
ફૂલો ધરી બનું હું પૂજારી ધરા સ્વજનસી

ઘૂમે નભે નજર તું બની વાદળી વિરહની
મ્હેંકે મમતથી ઉરે પ્યારી ધરા સ્વજનસી

મેઘલ જલ અમી ભરી હરખાવતા વતનને
કલરવ થકી ગાય એ ન્યારી ધરા સ્વજનસી

ઘૂમું ગગન મધ્યમાં બંધન લઈ ધરણનાં
‘દીપ જલતાં ખીલતી પ્યારી ધરા સ્વજનસી

          – ‘આકાશદીપ’ (‘Aakashdeep’ Ramesh Patel – Dhara Swajansi. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

પંચમ શુક્લ – બાવાના બેય…

July 20th, 2010

બાવાના બેય બગડી ગયા એના પ્રેમમાં,
હરરાત એને જાય લઈ દુઃખના દેશમાં.

છોડીને જેને જેના માટે ખેલવા ગયો,
ખેલાડી ને એ ખેલ બધું ગુમ અંધેરમાં.

છે શાંત આસપાસ સકળ, ના કોઈ ચલન,
બસ નાદ અનાહતનો ઊઠે ખાલી પેટમાં.

કંકણ ખણકતા સૂણી કમંડળ મહીં ક્વચિત્,
ચીપિયો પછાડી બોલે- અલખ! આછા ઘેનમાં.

એને ભભૂતિનો જ હવે આશરો રહ્યો,
કંઈ કેટલીયે હૂંફ ઠરી હોય ચેહમાં.

૬-૧૨-૨૦૦૯

          – પંચમ શુકલ

અન્ય રચનાઓ

  • પંચમ શુક્લ – એ હોય છે
  • પંચમ શુક્લ – કોણે કીધું કે ગીત…?
  • પંચમ શુક્લ – ખગ-વિવર્ણ-ખેવના
  • પંચમ શુક્લ – ચક્કર નરાતાર…
  • પંચમ શુક્લ – યુનિકોડ ઉદ્યોગ
  • પંચમ શુક્લ – સંવનન એક ઉખાણું
  • (Pancham Shukla – Bawa na bae. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – છૂટી શકું તો બસ

    July 14th, 2010

    ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર / Dr. Vivek Tailor
    એક તારી ગડમથલમાંથી છૂટી શકું તો બસ !
    અડધી લખી ગઝલમાંથી છૂટી શકું તો બસ…

    હું ‘હું છું’ના અમલમાંથી છૂટી શકું તો બસ,
    જગની ભૂંડી નકલમાંથી છૂટી શકું તો બસ.

    મારા સમયના વક્ષમાં હરપલ જે ખૂંચે છે,
    એક જ એ આળી પલમાંથી છૂટી શકું તો બસ.

    તારા વિશેનો માર્ગ તો સીધો છે, જાણું છું;
    થોડો અગલબગલમાંથી છૂટી શકું તો બસ !

    આ આયનાના ગામમાં બચવું છે સહેલું ક્યાં ?
    એક મારા હમશકલમાંથી છૂટી શકું તો બસ.

    ગઈકાલ આજનું ગળું ટૂંપ્યા કરે સતત,
    ક્ષણભર આ દડમજલમાંથી છૂટી શકું તો બસ.

             - ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર

    અન્ય રચનાઓ

  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – એવો પત્થર વિશ્વમાં મળશે નહીં
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – છૂટ છે તને
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – કુંવારી નદીની તરસ
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – ગઝલ
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – મને આ સફર મળે
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – મળતી રહે
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – રોજ
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – જમુનાનાં જળ
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – નહિ રૂઠું
  • ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર – શબ્દ
  • (Dr. Vivek Tailor – Chhuti sakhu toe bus. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    રાજેન્દ્ર શુકલ – સામાય ધસી જઇયે

    July 8th, 2010

    (ખાસ દીપક ત્રિવેદીના આભારી છીએ આ ગઝલ મોકલવા બદલ)

    સામાય ધસી જઇયે, આધાંય ખસી જઇયે,
    એકાદ મળે ક્ષણ તો ક્ષણમાંય વસી જઇયે.

    આમેય વિતાવવાની છે રાત સરોવરમાં,
    તો ચાલ કમલદલમાં આ રાત શ્વસી જઇયે.

    એકેક કસોટીમાં છે પાર ઉતરવાનું,
    હર શ્વાસ કસોટી છે, એનેય કસી જઇયે.

    આ ફીણ તરંગોનાં છે શીખ સમંદરની,
    રેતાળ કિનારા પર હેતાળ હસી જઇયે.

    ઉત્કંઠ હવામાં છે સંગાથ સુગંઘોનો,
    હોવુંય હવે ઉત્સવ, આકંઠ શ્વસી જઇયે.

             - રાજેન્દ્ર શુકલ

    અન્ય રચનાઓ

  • રાજેન્દ્ર શુકલ – તમને ખબર નથી
  • રાજેન્દ્ર શુકલ – ફૂલ
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – અવાજ જુદો
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – ઈચ્છાની આપમેળ
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – ગઝલ
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – ગઝલ-સંહિતા
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – તું કોણ છે?
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – પગલાં કુંકુમઝરતાં
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – બદલું છુ
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – ભરથરી-૧
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – ભરથરી-૨
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – ભરથરી-૩
  • રાજેન્દ્ર શુક્લ – મેં દીઠા છે !
  • (Rajendra Shukla. Samai Dhasi Jaiyae . Ghazal. Gujarati Literature and art site)

    દીપક ત્રિવેદી – શું થવાનું ?

    July 4th, 2010

    ઝીંકો જો ઘાવ જળમાં તો જળ ને શું થવાનું ?
    તડકા ની આવ-જા થી વાદળને શું થવાનું ?

    ભીના પતંગિયા કે ઈચ્છા નું હો સરોવર …
    સઘળું લખી જવાથી કાગળને શું થવાનું ?

    આંખો માં જઈ અચાનક પળ માં વળે જે પાછા..
    સપના ઉગાડવાથી કાજળ ને શું થવાનું ?

    કંઈ કેટલાં મુકામે પહાડ-ખીણ-કોતર..
    નદીમાં આવવાથી ખળખળ ને શું થવાનું ?

    વંટોળીયા સામે પડે કે તોફાન સૂસવે
    સૂર્યના વલયને ઝળહળ ને શું થવાનું ?

              – દીપક ત્રિવેદી(‘Deepak Trivedi – Shu thavau. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    ‘ચમન’ ચીમન પટેલ – બેસતા કરી દીધા

    June 28th, 2010

    નાના-મોટોઓને કોમ્પ્યુટર પર બેસતા કરી દીઘા!
    ‘સેલ-ફોન’ પર શાકભાજી પણ વેચતા કરી દીઘા!

    ટેક્નોલોજીતો ભઇ વઘી રહી છે જુઓ ચારે કોર,
    ગુણાકાર ને ભાગાકાર બઘાના ભૂલતા કરી દીઘા!

    સવારના પહોરમાં નિયમિત ન્હાવાનું જે છોડીને,
    ‘ઇમેલ’ના સરોવરમાં ડૂબકી મારતા કરી દીઘા!

    ખાવાનો ચસ્કો બઘાનો જુઓ વઘતો જાય છે આજે,
    ‘સ્પેસ’માં સુનીતાને પણ સમોસા ખાતા કરી દીઘા!

    પૈસા પડાવનાર પાત્રો વઘી રહ્યા જૂઓ અહિ પણ?
    વિમાનો ને વહાણો ઉપર કથાઓ કરતા કરી દીઘા!

    સમયની મારામારી વઘી ગઈ છે ઘેર ઘેર આજે તો,
    સંડાસમાં ‘સેલ્યુલર’પર વાતો પણ કરતા કરી દીઘા!

    ‘લેક્સસ’ ને‘મરસીડીઝ’માં આમતેમ ફરો છો તમે
    અમારા અવસરો પર મોડા કેમ આવતા કરી દીઘા?

    કથાઓ કરાવીને પણ વ્યથાઓ કોઈની ઘટી નથી,
    ક્લેશો કુટુંબો વચ્ચેના ભઇ કેમ વઘારતા કરી દીઘા?

    હાથ લંબાવતું નથી કોઇ સહારો આપવા માટે તો,
    ઇર્ષામાં એક બીજાના જૂઓ પગ ખેંચતા કરી દીઘા!

    સ્મશાન વૈરાગ્ય આવવો શક્ય નથી ‘ચમન’ હવે?
    ‘ઇલેકટ્રિક’ ભઠ્ઠામાં મડદાં પણ બાળતા કરી દીઘા!

              – ચીમન પટેલ ‘ચમન’ (‘Chaman’ Chiman Patel – Besata kari didha. Kavita, Ramuj in Gujarati. Literature and art site)

    અમર પાલનપુરી – અમર હમણાં જ સૂતો છે

    June 18th, 2010

    પવન ફરકે તો એ રીતે ફરકજે પાન ના ખખડે !
    કોઈને સ્વપ્નમાં માંગી અમર હમણાં જ સૂતો છે.

    દવા તો શું હવે સંજીવની પણ કામ નહીં આપે,
    જીવનના ભેદને પામી અમર હમણાં જ સૂતો છે.

    ગયો એ હાથથી છટકી, હવે શું બાંધશે દુનિયા-
    બધાંયે બંધનો ત્યાગી, અમર હમણાં જ સૂતો છે.

    ન જાગે એ રીતે ઊંચકીને એને લઈ જજે, દુનિયા !
    સમયની કૂચમાં થાકી, અમર હમણાં જ સૂતો છે.

              – અમર પાલનપુરી

  • અમર પાલનપુરી – એક ઉઝરડે
  • (Amar Palanpuri- Amar hamana j suto chhe. Ghazals in Gujarati. Literature and art site)

    અનિલ ચાવડા – પ્રેમનું પીછું

    June 13th, 2010

    લ્યો અમારા પ્રેમને પીંછું કહી દો,
    એ ન ફાવે તો કશું બીજું કહી દો.

    ફેરવો નહિ આમ અમને ગોળગોળ,
    જે કહેવું હોય તે સીધું કહી દો.

    પ્રેમ, નફરત, ધૂળ, ધાણી કે કશું પણ,
    શું અમારી આંખમાં દીઠું ? કહી દો.

    આપ બોલી ના શકો ઊંચા સ્વરે તો,
    કાનમાં આવી ધીમું ધીમું કહી દો.

    સાચવે છે આપનાં સઘળાં સ્મરણને,
    આ હૃદયને લ્યો હવે ખિસું કહી દો.

    શક્ય છે હું વૃક્ષ માફક જાઉં ખીલી,
    જો તમે કાંઈક લીલું લીલું કહી દો.

              – અનિલ ચાવડા

  • અનિલ ચાવડા – જીવન ચણવા બેઠા
  • (Anil Chavda. Prem nu Pichu. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    અદી મિરઝાં – તારું ઠેકાણું

    June 8th, 2010

    તારું ઠેકાણું મળ્યું છે જ્યારથી
    હું મને શોધી રહ્યો છું ત્યારથી !

    મારા હાથોમાં હવે શક્તિ નથી !
    તું મને સંભાળ મારા સારથી !

    આ તરફ પણ ઝાઝાં તોફાનો નથી
    આવ તું આ પાર પેલે પાર થી !

    તું હજી પણ નીચે ઊતરતો નથી ?
    વાટ જોઉં છું હું તારી ક્યારથી !

    જિંદગીનું સત્ય સમજાઈ જશે !
    સાંભળો એકવાર અમને પ્યારથી !

    સાર એમાંથીય નીકળી આવશે !
    જે મળે લઈ લે હવે સંસારથી !

    જિંદગીભર જે રડાવે છે ‘અદી’,
    જાન લઈ લે છે એ કેવા પ્યારથી

             - અદી મિરઝાં

  • અદી મિરઝાં – શું છે ?
  • અદી મિરઝાં – શેર
  • (Adi Mirza. Taru Thekanu – Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    કોઈ ગોતી દેજો રે

    June 4th, 2010

    લોકગીત

    કોઈ ગોતી દેજો રે, કોઈ ગોતી દેજો રે;
    મ્હારા કા’ન કુંવરિયાની ઝૂલડી,
    મ્હારા શ્યામ સુંદરિયાની ઝૂલડી.
    સાવ રે સોના કેરી ઝૂલડી, માંહી રૂપા કેરા ધાગા;
    અવર લોકને ઓપે નહિ, મ્હારા કા’નકુંવરજીના વાધા રે !
    — મ્હારા.
    શેરીએ શેરીએ સાદ પડાવું ને ધર ધર હાલુ છું જોતી;
    એ રે ઝૂલડીમા કાંઈ નથી બીજું, એને છેડે કળાયલ મોતી રે !;
    — મ્હારા.
    માતા જ્શોદાજી મહી વલોવે ને કા’નો વળગ્યો કોટે,
    એ રે ઝૂલડીને કારણિયે, મ્હારો લાડકવાયો લોટે રે,
    — મ્હારા.

    પ્રફુલ્લ દવે – સાચું ખોટું રમીએ છીએ

    May 31st, 2010

    સાચું ખોટું રમીએ છીએ,
    ખાલી થાળી જમીએ છીએ.

    ઠંડા શ્વાસો ભરીએ છીએ.
    મન માંહે સમસમીએ છીએ.

    ક્ષણ માંહે સળગીએ છીએ.
    ધીમે ધીમે ઠરીએ છીએ.

    ઘા લાગે તરફડીએ છીએ.
    પણ મરવાથી ડરીએ છીએ.

    કાચના ઘરમાં રહીએ છીએ.
    રોજ અજમ્પો સહીએ છીએ.

    કેવું કેવું જીવીએ છીએ.
    હોઠને કેવા સીવીએ છીએ.

    રોજ સરકતા સમયની સાથે,
    કાળના મુખમાં સરીએ છીએ.

    હર ઘટનામાં જન્મી જન્મી,
    હર ઘટનામાં મરીએ છીએ.

              – પ્રફુલ્લ દવે (Praful Dave – Sacchu Khotu Ramiyae chhiyae. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    જવાહર બક્ષી – ફરી ન છૂટવાનું બળ

    May 24th, 2010

    Jawahar Bakshi

    ફરી ન છૂટવાનું બળ જમા કરે કોઇ
    પ્રસંગ, નહિ તો મિલનના જતા કરે કોઇ

    મને ઘણાય તમારો સંબંધ પૂછે છે
    તમારી પણ કદી એવી દશા કરે કોઇ

    તમારી પાસ જવાની નથી થતી ઇચ્છા
    મને ફરીથી જવાની મના કરે કોઇ

    ભલે અવાજની ક્ષિતીજમાં જઇ ન શકાય
    વિચારને તો જતા – આવતા કરે કોઇ

    કોઇ નજીક નથી – એ વિષે હું કૈં ન કહું
    આ સંકડાશ વિષે સ્પષ્ટતા કરે કોઇ

    ગુન્હા કર્યા તો ‘ફના’ મેં ગુન્હા તમારા કર્યા
    મને એ માન્ય નથી કે સજા કરે કોઈ.

             -સાંભળો (click to listen)

              – જવાહર બક્ષી

  • જવાહર બક્ષી – ન કર
  • (Jawahar Bakshi – Fari n chhutavanu baal. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    અમૃત ઘાયલ – અમે ધારી નહોતી

    May 19th, 2010

    અમૃત ઘાયલ / Amrut Ghayal

    અમે ધારી નહોતી એવી અણધારી કરી લીધી,
    અજાણી આંખડીએ ચોટ ગોઝારી કરી લીધી.

    કોઈનાથી અમે બે વાત શું પ્યારી કરી લીધી!
    જવાનીમાં મરણની પૂર્વતૈયારી કરી લીધી.

    અમે મગરૂર મનને મારી લાચારી કરી લીધી,
    કરી લીધી જીવન તારી તરફદારી કરી લીધી.

    ઘડીઓ આ જુદાઈની અને તે પણ જવાનીમાં?
    અમે આ પણ સહન તલવાર બેધારી કરી લીધી.

    મને કંઈ વાત તો કરવી હતી અલગારી મન મારા,
    વળી કોના થકી તેં પ્રીત પરબારી કરી લીધી!

    ભલે એ ના થયાં મારાં, ભલા આ સ્નેહ શું કમ છે?
    ઘડીભર સાથ બેસી વાત બે પ્યારી કરી લીધી.

    કસુંબલ આંખડીના આ કસબની વાત શી કરવી?
    કલેજું કોતરી નાજુક મીનાકારી કરી લીધી.

    મઝાની ચાંદનીમાં નોતરી બેઠા ઉદાસીને,
    અમે હાથે કરીને રાત અંધારી કરી લીધી.

    હવે મિત્રો ભલે ગુસ્સો ગઝલ પર ઠાલવે ઘાયલ,
    અમારે વાત બે કરવી હતી પ્યારી, કરી લીધી.

             -સાંભળો (click to listen)

             -અમૃત ‘ઘાયલ’

  • અમૃત ઘાયલ – આરપાર જીવ્યો છું
  • અમૃત ઘાયલ – મને ગમે છે
  • અમૃત ઘાયલ – રડી લઉં છું
  • અમૃત ઘાયલ – વગર
  • અમૃત ઘાયલ – હું ય પાયો છું
  • (Amrut Ghayal – Aame Dhari Nahuti. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

    ચેતન ફ્રેમવાલા – જોબન ટહુકે રે !

    May 12th, 2010

    સોળમા આ સાલે જોબન ટહુકે રે !
    જો ગુલાબી ગાલે જોબન ટહુકે રે !

    આંખમાં છે સોણલા સો છુપાયા,
    પાપણોની ઢાળે જોબન ટહુકે રે !

    કેટલી અચરજ હશે એના હૈયે?
    ઊર્મિના ઊછાળે જોબન ટહુકે રે !

    રંગબે રંગી છે એના ઑરતા.
    ફાગણીયા ફાલે જોબન ટહુકે રે !

    લપસણી છે વાટ એને શૅ ટાળું?
    દોડતી આ ચાલે જોબન ટહુકે રે !

    કે સતત પડઘા પડે છે શા ચેતન?
    કો અજાણ્યા તાલે જોબન ટહુકે રે !

             - ચેતન ફ્રેમવાલા (Chetan Framewala. Joban tahuke re. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)