ફોર એસ વી -પ્રભાતનાં પુષ્પો

નળ કરે છળ
તો ત્યજી શકે, દમયંતી.
રામ કહે ‘બળ’
તો છોડી શકે સીતા.
રચાશે પૃથ્વી પર જ્યારે
એવી સંહિતા
ત્યારે
આકાશ્ગંગાની નક્ષત્રમાલામાં શોભતા
સપ્તર્ષિ નક્ષત્રને છેવાડે
રવજીની પાછલી રવેશ જેવો
ઝાંખું ઝાંખું પ્રકાશતો
અરુંધતીનો તારો
ખીલી ઊઠશે બટમોગરાની જેમ
તેજ છલકાતો …

          – ઉષા ઉપાધ્યાય(Usha Upadhaya. Mukti . Kavita / poem in Gujarati. Literature and art site)

ધોળાં રે વાદળ કાળી છાંયડી,
લાગે ડુંગરને ડાઘ,
લીલુડા ડુંગરને ડાઘ,
લીલુડા ડુંગર મરમે બોલિયા:
” હૈયું શ્વેત અથાગ! ” – ધોળાં રે …

વાદળ ડોલે ને બોલે: “લાજ તું !
કોણે દીધા શણગાર ?
તને રે પલ્લવતાં હૈયું ગળ્યું,
કાળપ રહી ના લગાર – ધોળાં રે …

આજે રે પડછાયો અડતાં જરી
હૈયું તુજ અભડાય !
એટલડી કાળપ મારી ના જશો -
થાક્યા પંથીની છાંય” – ધોળાં રે …

         - ઉમાશંકર જોશી (Umashankar Joshi. Dhola re vadala. Vicharo in Gujarati. Literature and art site)

મૂકો મૂકો પંડિતજી ! પોથી
કે પોથીને ચકલીયે ચાંચ ના અડાડે!

તમને જે ઝાઝેરા વ્હેમ
એ જ વ્હેમ કદી તમને સમૂળગા ડુબાડે !

દુનિયાના રંગ તમે જોયા નહીં સાવ
અને કહી દીધા કેમ એને કાચા ?

માણસ તો માણસ; જો પાંદડાને પરખો
તો સંભળાશે એનીયે વાચા !

પોથી કરતાં તો એક ટહુકો સારો
જે મારાં ભીતરી કમાડ સૌ ઉઘાડે !

કેવાં છે ફૂલ અને શું છે સુગંધ –
એની વારતાઓ ફરસો મા કહેતા,

ચીતરેલા ઝરણાને શિખવાડી શકશો નહીં
પંડિતજી ! આપ કદી વ્હેતાં !

પોથી કરતાં તો એક સપનું સારું
જે મને જીવવાની લગની લગાડે !

          – કીરીટ ગોસ્વામી (Kirit Goswami. Pothi . Kavita / poem in Gujarati. Literature and art site)

ઝાડ તને મારા સોગંદ
સાચું કહેજે એક પંખીની જેમ
કદી ઊડવાનું થાય તને મન !

વરસોથી એકજ જગાએ ઊભા રહી
તને કંટાળો આવતો નથી?

તારા એકે યે ભાઇબંધ એની પાસે
તને પ્રેમથી બોલાવતો નથી?
સાવ માણસ જેવો આ સંબંધ!

આકરા ઉનાળે ખૂબ શોષ પડે ત્યારે
સૂરજ પર ગુસ્સો આવે?

વહેતી હવાને ખભે માથું મૂકીને
હૈયું ઠાલવવાનું ફાવે ?
તારા આંસુનું કેટલું વજન ?

ઝાડ, તને છાંયે બેઠેલો એક માણસ ગમે
કે છાયે બેઠેલી એક ગાય ?

સાંજ પડે પંખી એ પાછું ન આવે
તો પાંદડામાં ડૂમો ભરાય?
છોડ્યું ના છૂટે વળગણ

સાચું કહેજે એકે પંખીની જેમ
હવે ઊડવાનું થાય તને મન?
ઝાડ તને મારા સોગંદ.

          – હિતેન આનંદપરા (Hiten Anandpara. Jaad tane maara saugnadh . Kavita / poem in Gujarati. Literature and art site)

પાસપોર્ટમાં સ્પષ્ટ લખેલું તો પણ એણે પૂછ્યું નામ,
વિધવા થયેલા ફોઇ ફરીથી યાદ આવ્યાં મેં કર્યાં પ્રણામ.

માંડ હજુ ઉત્તર વાળું એ પહેલાં એણે પૂછ્યું ગામ
શૈશવની શેરીમાં પાછો ધક્કો માર્યો એણે આમ.

જન્મતિથિ, તારીખ, વાર કે ચોઘડિયાનું કંઇ ના સૂઝયું,
સારું છે કે શું કરવા જન્મ્યો છું એણે ના પૂછ્યું.

મેં શ્રદ્ધાથી જોયું, એણે શંકા જેવો ભાલો કાઢયો,
ટાઇપ કરેલો ભૂતકાળ મેં ત્યાં ને ત્યાં એને દેખાડયો

લોહી વચાળે સઘળી ઇચ્છા ટાઢ સમી થરથરતી દેખી,
કાતર જેવી નજરું એણે ઉપરથી સણસણતી ફેંકી

ક્યાંથી આવ્યા? ક્યાં જવાના? અને કેટલા દહાડા રહેશો?
ઉપનિષદ પણ એ જ પૂછે છે એનો ઉત્તર તમેય દેશો?

તીખા તીખા પ્રશ્નોથી શું માણસને ઓળખવા માંગો!
જેને પૂછો એ માણસ તો પોતાનીથી ખાસ્સો આઘો

વિઝનથી વિઝાની વચ્ચે શ્વેત – શ્યામ રંગી કાયદા,
પંખીને પુછાય કદી કે ઊડવાના છે ક્યા ફાયદા.

ભરદોરે જે સ્વપ્ન ચગાવ્યું એક ઝાટકે એણે કાપ્યું,
ઝળઝળિયાંએ જાતે આવી આંખોને આશ્વાસન આપ્યું.

પાછાં વળતાં ફરી કોઇએ બૂમો પાડી મારા નામે,
હવે નથી અટવાવું મારે ચાલ્યો હું સાચા સરનામે.

         - મુકેશ જોષી(Mukesh Joshi – Visa. Kaivta in Gujarati. Literature and art site)

હું
ઊભી છું અરીસા સામે ને
અરીસો
મારાં મૂલ્યોની જેમ જ
ટુકડે ટુકડે થઇ
વેરાઇ પડ્યો છે
લોહીલુહાણ.
મારી નજરમાં
એક પછે એક
સંધાવા મથતા ટુકડાઓને હું
ધારી ધારીને જોઇ રહી છું
ત્યારે
અરીસામાંથી
ખંધાઇપૂર્વક
કોણ નિહાળી રહ્યું છે
મારી તરડાયેલ ઉપસ્થિતિને ?!

          – પ્રિયંકા કલ્પિત (Priyanka Kalpit. Hu. Kavita / Poems in Gujarati. Literature and art site)

(૧)
ઝટ ઝટ, અગાશીમાં પડ્યું છે
તે બધું અંદર ખસેડો:
સૂક્વવા મૂકેલ તે ભીંજાઇ જશે ગોદડાં:
અંદર લઇ લો જાજરૂનાં ખાસ આ જૂતાં જૂનાં.
કપડાં, રખડતાં કિન્નરીનાં કૈં રમકડાં:
આ કોલસાની ડોલ, સાવરણી વળી
- સળગે નહીં બળતણ, સડી જાશે સળી -
લીધું બધું ?
હાશ, હવે ભલે થાય
પ્રલે !

(૨)

આ વાદળાં આવી રહ્યાં ઓરાં
ટપ ટપ
સૂણો ફોરાં.
અગાશીમાં ચાલો
વાયરો કેવો લાગે છે
વ્હાલો !
રહી ન જવાય જો જો ક્યાંય આજ કોરાં !
વીજળી હસે છે? વાદળાં ‘નફફટ’ કહે છે?
કોણ જુએ, કોણ એને સાંભળે છે?
ટપ ટપ… કશી ટાઢક વળે છે!
હાશ, હવે ભલે થાય
પ્રલે !

          – જયન્ત પાઠક (Jayant Pathak. varsha gaman. Kavita / Poems in Gujarati. Literature and art site)

કોઇ હસીને તો કોઇ રડીને દર્દ છુપાવે છે,
કેટલાયે મારી જેમ મજબૂરીથી ચલાવે છે.

કોઇ એને જઇને જરૂરથી આટલું કહેજો,
કે મારી ધડકન એની યાદો ચલાવે છે.

આ કલમ પણ કમાલ કરે છે કાયમ જોને,
શાહીથી બસ નામ એ તેનું લખાવે છે.

દિલ હોય કે કોલસો બળ્યા પછી તો રાખ જ,
તો પછી દોસ્તી ભૂલી પ્રેમ શા માટે કરાવે છે.

પ્રેમ પણ કેવો અદભૂત કમાલ કરે છે ભલા,
ડૂબવાને આરે હતો ને છતાં તરાવે છે.

જગ્યા જ નથી હવે કોઇના માટે એના દિલમાં
દરવાજા પર જ એ ચોકી કરાવે છે.

          – રમેશકુમાર જાંબુચા

(via “ગુજરાતી ગઝલ”) (Rameshkumar Jambucha .Koi hasi ne toe koi radi ne dard chupave chhe. Kavita / Poems in Gujarati. Literature and art site)

લાગણીનું પાન લીલું રાખવા
આસું ક્યાં ઉઘરાવવા ચારે તરફ

ઘણીવાર વરસાદ એવો પડે કે
ચિતા પર ચડો ને સળગવા ન દે

સ્વપ્ન ક્યાં મોટા ગજાનું જોઇએ
જીવવા માટે બહાનું જોઇએ

રમેશ, એક જણ સાચુ રડે તો બહુ થયું
મૌન ક્યાં આખી સભાનું જોઇએ

          – રમેશ પારેખ (Ramesh Parekh – Bahu Thayu. Kavita / poem in Gujarati. Literature and art site)

બે હબસણો પવન ઓઢી ન્હાઇ
સ્તન ચોળે, પેડુ ઘસે
સાબુ કાળો થાય.
નિતંબ પર ખંજન પડયા
ને’ તેમાં ચપટીક જળ
જળને તગતગ તાક્તાં આખા નભમાં તગ
તે વાત એમ કે પગને જવું’તુ કાશીએ
પણ તેને ચાલવા ન દીધા કપાસીએ
સદરહુ શેરની હત્યાનો મામલો છે, રમેશ
આમ પ્રાસને લટકાવ્યો, આમ ફાંસીએ
જે ગુલમહોરની વાર્તા પુરી ને કરી
આ એનો અંત કહી દીધો મને ઉદાસીએ
નેહા, કાલે ઉઘમાં પલાળી ગયા હતા સપનાઓ
જુઓ ને સુકવ્યા છે આજની અગાસીએ

       – શોભિત દેસાઇ(Shobhit Desai – Juvo ne. Kavita / poem in Gujarati. Literature and art site)