Garvi ગરવી ગુજરાત Gujarat

કોઇ પણ વ્યક્તિ માતૃભૂમિ છોડી વિદેશ વસવાટે જાય ત્યારે માતૃભાષાથી પણ કંઇક અંશે વિખૂટુ પડી જાય છે. આજ અંજપો તેને ભાષા અને ભૂમિ થકી કંઇક કરવા પ્રેરે છે અને પ્રેરણાસ્રોતનું પરિણામ છે - "પ્રભાતનાં પુષ્પો". ગુજરાતી ભાષામાં સર્વપ્રથમ શરૂ થયેલાં આ બ્લૉગને અવકાશની પળોમાં સીંચીને આજે પરિપકવ વૃક્ષ બનતા જોવાનો આનંદ દેશવિરહને ભુલાવવામાં મદદરૂપ થયો છે. - એસ વી

ફોર એસ વી - પ્રભાતનાં પુષ્પો ફેસબૂક પેજ

નવરાત્રિની રાસ રમઝટ
(click here for complete list)


કૃષ્ણ દવે – એને પેલ્લેથી ફાવે છે દેશી

એને પેલ્લેથી ફાવે છે દેશી
ઉડતા વિમાનમાં એ માગે છે રોટલો ને ચાવે ખારેકની પેશી

મેં કીધું ‘સુંટણી’ નહીં ‘ચૂંટણી’ કહેવાય

તો કે હમજ્યા ભાઈ હમજ્યા ઈ વાતને
દુનિયામાં કોઇ એવો રંગારો મળશે ?
જે રંગી દે કાગડાની નાતને ?
આ સોરે (ચોરે) બેહીને પેલા ખેંસતા’તા બીડીયું
આંઈ હવે ખુરશીયું ખેંશી…

એલા એક તો ઈ માંડ માંડ મંત્રી બન્યા ને પાછા માગે મલાઈદાર ખાતા
ભૂલી ગ્યા ઢેફામાં રખડી ખાતા’તા, ને હમ ખાવા દહ દિએ ન્હાતા…

મેં કીધું કે સત્તાની વહેંચણી કરાય

તો કે આખી ગુજરાત તને વેશી.
એને પેલ્લેથી ફાવે છે દેશી….

એલા છાશવારે શેના સૌ રાડ્યું પાડે છે આ નરબદા બંધ (નર્મદા બંધ) નથી થાતી ?
મેં કીધું કે સાહેબ જરા ધીમેથી બોલો લાગે છે વાત આ બફાતી
નરબદા ડોશીની ડેલીની વાત છે ને ? એલા મારી દેવાની એક ઠેશી..

આપણા જ ખેલાડી ખેંચે છે ટાંટિયા તો કેમ કરી થાહે આ ગોલ ?
મેં કીધું કે સાહેબ તમે છોડી દ્યો સત્તા તો આખોયે પ્રોબ્લેમ સોલ
તો કે કેમ કરી છોડું આ ખુરશી લગ પોંચવામાં વરહ લાગ્યા છે મને એંશી
એને પેલ્લેથી ફાવે છે દેશી….

         – કૃષ્ણ દવે (Krushna Dave – aane pehlae thi favae chhe desi. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા – ગઝલ લાગતી રહે

ઈચ્છાઓ ધારદાર નવી આવતી રહે,
સામે છે મોત, તોય સતત ચાલતી રહે.

જાહેરમાં સવાલ મને જે કરે સતત,
અંદર રહી જવાબ નવા આપતી રહે.

એના વિષે વિચાર ઘણા આવશે મને,
હું એકલો છું, એવું છતાં ધારતી રહે.

આ બાજુ એક વાર તમે જોઈ લો સખી,
અથવા તો?, અન્ય કોઈ પછી ચાહતી રહે?.

લય, તાલ, છંદ, રાગ, વિષે જાણતી નથી,
ને તોય રાત રોજ ગઝલ ઢાળતી રહે.

ચાદર સફેદ પાથરી સૂઈ ગઈ સખી,
ગુલઝારની મને એ ગઝલ લાગતી રહે.

(છંદ: ગાગાલ ગાલ ગાલ લગા ગાલગા લગા)

          – ‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા(Chirag Jha Zazi. Ghazal lagti rahae. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


મકરન્દ દવે – કોઈ શબદ આવે આ રમતો


કોઇ શબદ આવે આ રમતો રે,
કોઈ શબદ આવે મનગમતો,
મહામૌનના શિખર શિખરથી
સૂરજ નમતો નમતો રે-
કોઇ શબદ આવે આ રમતો

એક શબદ હૈયે ઝીલું ને
હોઠ કરી દઉં બંધ,
માથું ઢાળી રહું અઢેલી
આ આકાશી કંધ :
શબદ ઊગે હું શમતો રે –
કોઈ શબદ આવે આ રમતો.

ઝાંખો ઝાંખો દિવસ બન્યો ને
પાંખી પાંખી રાત,
પગલે પગલે પડી રહી આ
બીબે બીજી ભાત
ભાંગ્યા ભેદભરમ તો રે,
કોઈ શબદ આવે આ રમતો.

પિંડ મહીં આકાર ધરે
પળ પળ ગુંજરતો પિંડ,
માંસલ સાજ પરે આ કોની
અમી ટપકતી મીંડ !
શો સરસ સરસ રસ ઝમતો રે,
કોઈ શબદ આવે આ રમતો.

         – મકરન્દ દવે (Makrand Dave – koi sabd aave aa ramtoe. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘સહજ’ વિવેક કાણે – તોરણ જે ઉતારો છો

તોરણ જે ઉતારો છો, એ લીલું તો નથીને ?
સંકેલો છો જે સ્વપ્ન,એ ભીનું તો નથીને ?

આ મોડસઑપરૅન્ડી તો એની જ છે નક્કી
હથિયાર કતલનું જુઓ, પીછું તો નથીને ?

સરખું છે અમારું, કે તમારું, કે બધાનું,
દુ:ખોનું તપાસો, કોઈ બીબું તો નથીને ?

નીકળ્યા જ કરે, નિત્ય નવાં સ્વપ્ન નિરંતર,
પલકોની પછીતે કોઈ ખિસ્સું તો નથીને ?

જન્મ્યા અને જીવ્યા, ને પછી મોતને ભેટ્યા
આયુષ્ય ‘સહજ’ એટલું સીધું તો નથીને ?

         – ‘સહજ’ વિવેક કાણે (‘Sahaj’ Vivek Kane – Toran je utharo chho. Ghazals in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


કૃષ્ણ દવે – લીમડાને આવી ગ્યો તાવ

લીમડાને આવી ગ્યો તાવ,
લીમડાના દાદા ક્યે કહી કહી ને થાકી ગ્યો,
જાવ હજી ફાસ્ટફૂડ ખાવ.

ટી-શર્ટ ને જીન્સવાળી માંજરી બિલાડી ક્યે આપણને દૂધ નહીં ફાવે !
પીત્ઝા ને બર્ગરની આખ્ખી આ પેઢીને રોટલી ને શાક ક્યાંથી ભાવે ?

વર્ષોથી બોટલમાં કેદી થઈ સડતા એ પીણાને પીવો ને પાવ.
જાવ હજી ફાસ્ટફૂડ ખાવ.

અપ ટુ ડેટ કાગડા ને કાગડીયું માઈકમાં મંડીપડ્યા છે કાંઈ ગાવા !
કંઈ પણ ભીંજાય નહી એવા ખાબોચીયામાં નીકળી પડ્યા છો તમે ન્હાવા ?

કૂંપળના ગીત લીલા પડતા મૂકીને ગાવ રીમિક્સના ગાણાઓ ગાવ.
જાવ હજી ફાસ્ટફૂડ ખાવ.

કાન એ કંઈ થૂંકવાનો ખૂણો નથી કે નથી પેટ એ કંઈ કોઈનો ઉકરડો,
આપણા આ ચહેરા પર બીજાના નખ્ખ શેના મારીને જાય છે ઉઝરડો ?

માંદા પડવાનું પોસાય કદિ કોઈને’ય સાંભળ્યા છે ડૉક્ટરના ભાવ ?

લીમડાને આવી ગ્યો તાવ
લીમડાના દાદા ક્યે કહી કહી ને થાકી ગ્યો,
જાવ હજી ફાસ્ટફૂડ ખાવ.

         – કૃષ્ણ દવે (Krushna Dave – Limbda ne aavi gayo taav. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા – ગઝલ તો દ્રૌપદીની વેદનામાં

હતી મશગૂલ એની અવસ્થામાં,
તમે આફતને ઘસડી ભર સભામાં.

પછી જાહેરમાં હું પણ શું બોલું,
તમે તો ભાગ માંગ્યો છે સજામાં.

મને મારી હયાતીમાં મળીલો,
ફરી પાછી નહિં આવું જહાંમાં.

તમારો હાથ બરડા પર ફરે તો,
મને સારું થસે ઓછી દવામાં.

બધી રીતે હતી જાહોજલાલી,
હતી ક્ષણ આખરી મારા જવામાં.

તને રડવું નથી ગમતું!, ખબર છે!,
છતાં રડશું ફરી પાછા મઝામાં.

તખલ્લુસ માત્ર પૂરે ચીર ઝાઝી,
ગઝલ તો દ્રૌપદીની વેદનામાં.

(છંદ: લગાગાગા લગાગાગા લગાગા)

          – ‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા(Chirag Jha Zazi. Ghazal toe Drupadi ni vednama. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


મકરન્દ દવે – અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ


પ્રભુએ બંધાવ્યું મારું પારણું રે લોલ
પારણીએ ઝૂલે રે ઝીણી જ્યોત રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ

નભથી પધારી મારી તારલી રે લોલ
અંગે અંગે તે ઓતપ્રોત રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ
લેજો રે લોક એનાં વારણાંરે લોલ
પુત્રી તો આપણી પુનાઈ રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ

ઓસરિયે, આંગણિયે,ચોકમાં રે લોલ
વેણીના ફૂલની વધાઈ રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલા
અમૃત દેવોનું દિવ્ય લોકમાં રે લોલ
લાડલી લાવી આ ઘેર ઘેર રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ

સરખાં સહુ હેત એને સીંચજો રે લોલ
લીલા સપનાની જાણે લહેર રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ
બાપુની ઢાલ બને દીકરો રે લોલ
કન્યા તો તેજની કટાર રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ

ઉગમણે પહોર રતન આંખનું રે લોલ
આથમણી સાંજે અજવાસ રે
રમતી રાખોને એની રાગિણી રે લોલ
આભથી ઉંચેરો એનો રાસ રે
અદકાં અજવાળાં એની આંખમાં રે લોલ

         – મકરન્દ દવે (Makrand Dave – Adaka ajvala aeni aankh ma re lol. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘સહજ’ વિવેક કાણે – બેખુદી જે સભામાં લાવી છે

બેખુદી જે સભામાં લાવી છે,
ત્યાં જ બેઠક અમે જમાવી છે.

શ્વાસ પર શ્વાસ લાદી લાદીને,
જાતને કેટલી દબાવી છે !

ભીંત એકે ન કેદખાનામાં,
કેટલી બારીઓ મૂકાવી છે ?

માત્ર પ્રતિબિંબ, ભાસ, પડછાયા,
તેંય ખરી દુનિયા બનાવી છે !

પાછલી ખટઘડી ‘સહજ’ સમજ્યા,
તું છે તાળું ને તું જ ચાવી છે.

         – ‘સહજ’ વિવેક કાણે (‘Sahaj’ Vivek Kane – Bekhudi je sabha ma lavi chhe. Ghazals in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘બેફામ’ બરકત વિરાણી – કેવો ફસાવ્યો છે મને

ઓ હૃદય, તેં પણ ભલા !કેવો ફસાવ્યો છે મને ?
જે નથી મારા બન્યાં, એનો બનાવ્યો છે મને !

સાથ આપો કે ના આપો એ ખુશી છે આપની ,
આપનો ઉપકાર, મારગ તો બતાવ્યો છે મને.

સાવ સહેલું છે, તમે પણ એ રીતે ભૂલી શકો,
કે તમારા પ્રેમમાં મેં તો ભુલાવ્યો છે મને.

મારા દુઃખના કાળમાં એને કરું છું યાદ હું,
મારા સુખના કાળમાં જેણે હસાવ્યો છે મને.

હોત દરિયો તો હું તરવાની ય તક પામી શકત,
શું કરું કે ઝાંઝવાંઓએ ડુબાવ્યો છે મને.

કાંઈ નહોતું એ છતાં સૌએ મને લુંટી ગયા,
કાંઈ નહોતુ એટલે મેં પણ લુંટાવ્યો છે મને.

એ બધાંનાં નામ દઈ મારે નથી થાવું ખરાબ,
સારાં સારાં માનવીઓએ સતાવ્યો છે મને.

તાપ મારો જીરવી શકતાં નથી એ પણ હવે,
લઈ હરીફોની મદદ જેણે જલાવ્યો છે મને.

છે હવે એ સૌને મારો ઘાટ ઘડવાની ફિકર,
શુદ્ધ સોના જેમ જેઓએ તપાવ્યો છે મને.

આમ તો હાલત અમારા બેય ની સરખી જ છે,
મેં ગુમાવ્યાં એમ એણે પણ ગુમાવ્યો છે મને.

આ રીતે સમતોલ તો કેવળ ખુદા રાખી શકે,
ભાર માથા પર મૂક્યો છે ને નમાવ્યો છે મને.

સાકી, જોજે હું નશામાં ગમને ભૂલી જાઉં નહિ,
એ જ તો આ તારા મયખાનામાં લાવ્યો છે મને.

આપ સાચા અર્થમાં છો મારે માટે તો વસંત,
જ્યારે જ્યારે આપ આવ્યાં છો, ખિલાવ્યો છે મને.

એ બધાં બેફામ જે આજે રડે છે મોત પર,
એ બધાંએ જિંદગી આખી રડાવ્યો છ મને.

         – ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી (Barkat Virani ‘Befaam’. Kevo fasaviyo chhe mane – Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


ઉદયન ઠક્કર – મારે ગામડે આવો ભેરુ

ચંદ્ર સ્વાતિ નક્ષત્રમાં હતો
ત્યારે તમે મારે ગામડે આવેલા

આવતાં આવતાં ભૂલા પડી ગયેલા-યાદ છે?
વાંક બધો તમારો
મેં તો સરનામું પાકું આપેલું
કે ભળભાંખળું થાય
ત્યારે ગાડામાંથી ઊતરી પડજો
પચાસ-પંચાવનમે ટહુકે મારું ગામ
પણ તમે પિનકોડ પૂછતાં આવ્યા
એમાં પડ્યા ભૂલા
સીમનાં કૂતરાં
અરધી રાતે તમને વળાવવા આવેલાં

સાંભરે છે સતીમાનું થાનક?
બળતરા કેવી હશે કે માડી
આજે ય બોરસલીને છાંયેથી ઊઠવાનું નામ નથી લેતાં

આપણે નદીએ સહેલવા જતા
તમે વહાણવટી પાસે ગીતો ગવરાવતા
તમે ને હું શું સમજીએ ખારવાઓની બોલી
પંખીઓ સમજતાં
કૂવાથંભ પર ઠાવકાં થઈ બેસતાં
વાયરામાં ફડફડતા સઢને
હલ્લેસાં હોંકારો ભણતાં
છપાક છબ્બ છપાક છબ્બ

એક ‘દિ આપણે નવો ઘાટ જોવા ગયેલા
જળ પર ડીઝલનાં ડપકાં તરતાં હતાં
માણસો મોં ખોલે તો ઘરઘરાટી સંભળાતી હતી
નદી વલોવાતી જતી હતી
દુકાને દુકાને પાટિયાં મારેલાં
‘કામ સિવાય બેસવું નહિ’
લોંચવાળાએ પૂછ્યું હતું
‘તમે જૂના ઘાટ પર જાઓ છો શું કામ?
એ હોડકાં તો કેટલી વાર લગાડે…’
આપણે હસી પડેલા

તમારો જવાનો ‘દિ આવ્યો
જૂના ઘાટના માણસોને
તમે છેલવેલું ભેટ્યા
* * *
હવે તો તમારા સાતે ય સઢ તંગ રહેતા હશે
નવ બંદરોના વાવટા ફરકતા હશે કૂવાથંભ પર
ભેરુ,સઢ સંકેલો
હલેસાં વહેતાં મૂકો
ધીરે ધીરે જળ પારદર્શક થતું જશે
છીપલીઓ ઊંડે ઊંડે છુપાઈને બેઠી હશે
માછલીઓ પીળજામલી લસરકા લેતી હશે
બોરસલીની છાંયડી તરતી હશે
બસ, ત્યાં લાંગરજો
એ જ આપણું ગામ, ભેરુ

          – ઉદયન ઠક્કર (Udayan Thakker. Mare gamdae aavo bhaeru. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા – કાગળ

એક ગીત

સાવ કોરો છે કાગળ,
કાગળની ધારે ઝાકળ,

ખળખળ કરતું વહિ ગયું એ,
જીવન ઝરણું બની ગયું એ,
પછી ખાલી ખાલી વાદળ.
સાવ કોરો છે કાગળ, કાગળની ધારે ઝાકળ,

સાંજ પડીને થયું અંધારું,
ગીત લખી હું કરું અજવાળું,
જે રંગ ઉડ્યો એ કાજળ.
સાવ કોરો છે કાગળ, કાગળની ધારે ઝાકળ,

          – ‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા(Chirag Jha Zazi. Kagal. Geet in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘મંગલપંથી’ મગન મકવાણા – નોખો હોય છે

એ જ શબ્દો સાર નોખો હોય છે,
દિલથી જ્યારે તાર નોખો હોય છે.

ઝીણી ક્ષણ પણ કારમી લાગે કદી,
લાગણીનો ભાર નોખો હોય છે.

સોળ એની છે કળા, નિર્બળ છતાં,
આ સમયનો વાર નોખો હોય છે.

એક સરખો પ્રાસ મળતો કેમ ના.?
સૌને અહીં ઘડનાર નોખો હોય છે.

રામ-રાવણની થશે ક્યાંથી પરખ.?
એને ક્યાં આકાર નોખો હોય છે.

ક્યાંક તાડૂકે ને તડપે ક્યાંક એ,
વ્હાલનો વિસ્તાર નોખો હોય છે.

કામ લાગે ના પુરાણી ગોઠવણ,
નિત નવો પડકાર નોખો હોય છે.

          – ‘મંગલપંથી’ મગન મકવાણા (‘Mangalpanthi’ Magan Makwana. Nokho hoi chhe. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘ચાતક’ દક્ષેશ કોન્ટ્રાકટર – ચાંદ બનીને નીકળું છું

ભર બપ્પોરે તડકો ઓઢી ચાંદ બનીને નીકળું છું,
ભીતરમાં કોલાહલ પણ સૂમસામ બનીને નીકળું છું.

સાકી, મદિરા કે મયખાનું ? નામ નથી કોઈ મારું,
પ્યાસા તન-મન માટે કેવળ જામ બનીને નીકળું છું.

यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते-ની વાત કરી જે ધરતીએ,
એ જ ધરા પર સદીઓથી અપમાન બનીને નીકળું છું.

યુગ બદલાતાં સૌ બદલાયું, એ જ રહ્યો વૃત્તિ-વ્યાપાર,
વર્તમાનકાળે પણ વીતી કાલ બનીને નીકળું છું.

અરમાનોનાં મેલ, હૃદયમાં ગોપિત ભાવોનાં જાળાં,
ધોવા પાપ અમાપ, સરિતા શાંત બનીને નીકળું છું.

‘ચાતક’ નજરે લોક નિહાળે સઘળી મારી લીલાઓ,
હું પણ તેઓ જેમ કદી તો આમ બનીને નીકળું છું !

          – ‘ચાતક’ દક્ષેશ કોન્ટ્રાકટર (Daxesh Contractor ‘Chatak’. Chand banji ne nikalu chhu. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘બેફામ’ બરકત વિરાણી – કવિ છું હું

કવિ છું હું, બધાને કાજ મારે જીવવાનું છે ;
બધાના દર્દ મારાં છે, ને મારું દિલ બધાનું છે.

તમારું દર્દ છે આ, કામ મારે શું દવાનું છે ?
કે એ જીવવાનું કારણ છે, એ મરવાનું બહાનું છે.

નહીંતર આંખની સામે જ મશરૂનું બિછાનું છે, મગર મારા મુકદ્દરમાં હમેશાં જા છે;
નજૂમી, આવનારી કાલની ચર્ચા પણ મને છે આજની ચિંતા કે આજે શું થવાનું છે .

હું ધારું છું-સુકાઈ ગઈ હશે સાચી તરસ મારી ,
કદાચ એથી જ મારા ભાગ્યમાં મૃગજળ પીવાનું છે.

જગા એમાં મને મળતી નથી એમાં નવાઈ શી?
હજી મારા હૃદય કરતાં જગત આ બહુ જ નાનું છે .

હું નીકળી જાઉં છું જ્યાંથી, ફરીથી ત્યાં નથી જાતો;
હજીયે સ્વર્ગ જેવું સ્વર્ગ પણ મારા વિનાનું છે.

મળી છે લોકની કાંધે સવારી એટલે બેફામ,
ખુદાનું ઘરનું તેડું છે, ખુદને ત્યાં જવાનું છે.

         – ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી (Barkat Virani ‘Befaam’. Kavi chhu hu – Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


ઉદયન ઠક્કર – અય ચંચલનયને

નિશ્વાસથી બંધાતાં હોતે વાદળાં
તો હું યે રચતે પ્રેમકાવ્યો
કે અય ચંચલનયને!
મારા સ્વપ્નમાં નથી હોતી એ રાતે
તું ક્યાં હોય છે?

તારી તસવીર તો નથી મારી પાસે
પણ રૂપાળા ચહેરે
અજવાળાની છેકભૂંસ કરતી સાંજ મેં જોઈ છે

ક્યારેક ટહુકી ઊઠે રાત
ઝૂલતું ઝૂલતું આવે શીમળાનું ફૂલ

જાણે છે?
વિશ્વામિત્રના શિષ્યે સ્વર્ગે જવું હતું,સદેહે
મોકલ્યો
ઇન્દ્રના વજ્રપ્રહારે પડ્યો પાછો
કુપિત વિશ્વામિત્રે સરજ્યાં
યક્ષ કિન્નર ગંધર્વ અપ્સરા
સરજ્યું વૈકલ્પિક સ્વર્ગ

આવ તું પણ આવ
મારા વૈકલ્પિક સ્વર્ગમાં
સદેહે

કહે છે કે પૃથ્વી પર ડોડો પંખી હતાં
લાખો-પછી હજારો
ના,ના, સો- બસો
જઈ ચડે તું સોળસો નેવુની સાલમાં
તો મોરિશિયસની પાળે
પાનખરની ડાળે
બેઠું હશે છેલ્લું ડોડો પંખી
સાવ છેલ્લું
જે કહેશે તને
એકલતા એટલે શું

          – ઉદયન ઠક્કર (Udayan Thakker. Chanchal nayanae. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :