Category: કવિતા (kavita)

કવિતા (kavita)

વજેસિંહ પારગી – અનાથ બાળકને

પેટ ભૂખ્યું છે
હાથ ખાલી છે
એવું બધું ભૂલી જા.
તું જન્મ્યો નહોતો ત્યારે
તારે ક્યાં કોઈ જરૂરિયાત હતી ?!
જ્યાં જગા મળે ત્યાં
ટૂટિયું વાળીને સૂઈ જા
માના ગર્ભમાં સૂતો હોય એમ !
તારા જેવા અનાથ માટે
ઉપર આભ ને નીચે ધરતી
એટલો સહારો કંઈ ઓછો નથી.

તારી ખોબોક જરૂરિયાત માટે
પૃથ્વી પર કલ્પવૃક્ષ ઊગવાનું નથી.
તારું ખાલી પેટ ભરવા
કોઈ અન્નપૂર્ણા આવવાની નથી.
તારાં આંસુ લૂછવા
સ્વર્ગમાંથી દેવદૂત ઊતરવાનો નથી.
તારું મનોરંજન કરવા
પરી પાંખે બેસાડીને તને ઉડાડવાની નથી.
તારા આર્તનાદથી
કોઈનું કાળજું કોરાવાનું નથી.
તારા જીવતેજીવ
તારો ન્યાય તોળવા
કોઈ અવતાર આવવાનો નથી.

માણસાઈ મોહંજોદડોમાં દટાયેલી છે
ઈશ્વર દયાળુ છે
એવું માત્ર ધર્મગ્રંથોમાં છે
ને દેવદૂતો દંતકથા બની ગયા છે
કોઈના પર આશા રાખીને
વધુ દુઃખી ન થા.
બસ ટૂટિયું વાળીને સૂઈ જા.
માના ગર્ભમાં જીવતો હોય એમ !

         – વજેસિંહ પારગી (ઇટાવા, જિલ્લો – દાહોદ) (Vajesinh Paargi – Anath balak ne. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ઉદયન ઠક્કર – રાતદિવસ

રાતદિવસ ગોખલે રહી-રહીને તુલસીદલ સડ્યાં
બે જ પળ મૂકી દીધાં તડકે, ટપોટપ ઊઘડ્યાં!

બાવડું ચલવે હથેળી? કે હથેળી બાવડું?
કેટલા સ્હેલા સવાલો! જોશીને ના આવડ્યા…

મંગળા ત્રણસો, શયન સો, દોઢસોમાં રાજભોગ;
આપને ઠાકોરજી બહુ વાજબી ભાવે પડ્યા….

જો કહો તો આંગળી વાઢીને અજવાળું કરું
આશકા લઈ હાથ ધોઈ નાખતાં ના આવડ્યા

કુંડળી જોવાને ત્યારે કોણ રોકાયું હતું?
મેષ ને મંગળ ધનુષ ભેગા જ ભાંગીને પડ્યા

હું હજીયે એકડા પર એકડો ઘૂંટ્યા કરું
આપને તેંત્રીસ કોટી કેવી રીતે આવડ્યા?

સૌ કોઈ પરસાદના પડિયાઓને જોતાં હતાં
એ જ ટાણે, એક પળ માટે જ, દર્શન ઊઘડ્યાં

          – ઉદયન ઠક્કર (Udayan Thakker. Raat Diwas. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

રઘુવીર ચૌધરી – આ એક નદી

દર્પણમાં
મારા ચહેરાની પાછળ
હજી ય વહેતી
આ એક નદી
નામે સાબરમતી.

અમથી અમથી ખચકાતી
મારી નીંદર પરથી પસાર થતી
સવારે ધુમ્મસમાં મળીને
લગભગ પૂલ નીચે એ
અટવાઈ જતી
અને ચારેકોર જાગતા
અવાજમાં ખોવાઈ જતી
એની જાણીતી ગતિ.

એક સામટી એ અદ્રશ્ય થતી
આ શહેર જેટલા જૂના આકાશમાં
ને વળી પાછી ઊતરતી
સ્મરણમાં સચવાઈ રહેલ
પર્વતની તળેટીમાં.

એમ તો એ તળેટીથી તે છેક
અમારા મકાનને ટેકો દેતી
દીવાલ સુધી
જેમાં પૂર ધસી આવ્યા છે
પણ અમે બારણાં ખોલીને
બ્હાર આવીએ તે પહેલાં એ
ઓસરી જાય છે.

આ વર્તમાન બ્હારની
કોઈક ક્ષણે
ખૂલી રહી ગયેલી બારીમાં થઈને
એનું પ્રતિબિંબ
દર્પણની પેલી ગમ વહી જાય છે,
છેક જોગના ધોધ સુધી
હા,જોગના ધોધ સુધી.

પહેલા તો અમે
જોગના ધોધના બે પ્રતિબિંબ
જોયેલા જે આંખોમાં
તે હજી ય યાદ છે.
હા,હજી ય યાદ છે પણ
સાંભળીએ છીએ કે
જોગનો ધોધ સુકાઈ રહ્યો છે ,
આ નદીની જેમ.

અમે માનવા તૈયાર છીએ
કે હજી ય પૂર આવશે
પણ સવારે દીવાલની પાછળથી
કે રાત્રે અધખૂલી આંખે
અમે જોઈએ છીએ કે
સુકાઈ રહી છે આ એક નદી
નામે સાબરમતી.

          – રઘુવીર ચૌધરી(Raghuvir Chaudhary. Aa ek naadi. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

લાભશંકર ઠાકર – લઘરો કવિ

કવિવર નથી થયો તું રે
શીદને ગુમાનમાં ઘૂમે?
લઘરા તારી આંખોમાંથી
ખરતાં અવિરત આંસુ
આંસુમાં પલળેલા શબ્દો
શબ્દો પાણીપોચા
પાણીપોચા રણરેતીના
પાણીપોચા રામ.
પાણીપોચો લચ લચકીને
ચક્રવાકને ચૂમે.
કવિવર નથી થયો તું રે
શીદને ગુમાનમાં ઘૂમે?
લઘરા તારા કાનમહીં એક
મરી ગયું છે મચ્છર
એ મચ્છરની પાંખો ફફડે
શબ્દો તારા થરથર થથરે
ફફડાટોની કરે કવિતા
કકળાટોની કરે કવિતા.
પડતા પર્વતનો લય
તારા ભાવજગત પર ઝૂમે!
કવિવર નથી થયો તું રે
શીદને ગુમાનમાં ઘૂમે?
શહીદ બનતાં બચી ગયો તું
ખડક શબ્દના ખોદે
વાણીના પાણીની મનમાં
પરબ માંડતો મોઢે.
અરે ભલા શીદ પરસેવાનું
કરતો પાણી પાણી?
તું તરસ્યો છે એવી સાદી વાત
હવે લે જાણી.
શબ્દો છોડી ખેતરને તું ખેડ
ડી.ડી.ટી. છાંટી ઘરમાં
અનાવિલને તેડ.
શબ્દોનો સથવારો છોડી
લયલંપટના તંતુ તોડી
ઘરઆંગણીએ શાકભાજીને વાવો.
કવિવર! વનસ્પતિ હરખાય
અશું કૈં પ્રેરક સંગીત ગાઓ.
અને જુઓ આ
રીંગણા-મરચાં ગલકાં-તુરિયાં
આંખ સમીપે લટકે લૂમે લૂમે!
કવિવર નથી થવું તારે
શીદને વિષાદમાં ઘૂમે?

       – લાભશંકર ઠાકર (Labhshanker Thakar – lagghro Kavi. Kavita / Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘ઇન્દ્રધનુ’ સુંદરજી બેટાઇ – બાની ચીમટી

‘હતો તું તોફાની,
અરે જિદ્દી માની,
કદિ કદિ મને ખૂબ પજવી,
અને મેં યે રીસે ઘણી ઘણી તને ચૂંટી ય ખણી,
સુંવાળા એ ગોરા તુજ વદનની રોશની હણી.

‘અરે, તું શું જાણે?
હતો તું એ ટાણે
કની ઠમકતો બાલ ભૂલણો;
ઘડી પહેલાંનું સૌ તુજ રમતમાં વીસરી જતો,
ફરી મારો ખોળો ભરી હ્રદય મારું ભરી જતો.
***
“મીઠી માડી મારી,
ભરી દૂધે ઝારી
મુજ મુખ ધરીને ઊલટઠી
ન શું પાયાં મોંઘાં અમૃતઅધિકાં દૂધ દિલનાં?
ન શું છાનાં હેતે નયન-ઉર ઉદ્દીપિત કર્યા?
ન શું નીચોવીને મુજ જીવનમાં જીવન ભર્યા?
“તું તો મારી બા- એટલું બસ મને નિત્ય સ્મરવાઃ
નવ હું સ્મરતો લાત પ્રહરી,
અવ વિસરી જા, બા તું ચીમટી.

          – ‘ઇન્દ્રધનુ’ સુંદરજી બેટાઇ (‘Indradhanu’ Sundarji Betai – Ba ni Chimati Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ઉદયન ઠક્કર – દુહા

લાલ લસરકો માટીનો, પીળો પચરક તાપ
એમાં વરસે વાદળી, ઓચ્છવ આપોઆપ

સરવર ઝાંખું થાય ને કાંઠાઓ કજરાય
ખોબે ખોબે પી લિયો, સાંજ સુકાતી જાય

ક્યાં જન્મે, ક્યાં ઊછરે, કોકિલાનાં કુળ?
શું પ્રતારણામાં હશે સર્વ કળાનાં મૂળ?

કદી કદી રિસામણાં, કદી કદી મેળાપ
બચપણના બે ગોઠિયા, અજવાળું ને આપ

સાંજ ઢળે, આકાર સૌ નિરાકારમાં જાય
ગોકુલ સરખું ગામડું શ્યામલવરણું થાય

રામમંદિરે પગરખાંની છે સખ્ત મનાઈ
લઈ પાદુકા હાથમાં, બહાર ઊભો ભાઈ!

જળ પર વહેતાં જોઈ લો, વનસ્પતિનાં મૂળ
મુંબઈકર ઠક્કર મ્હણે, ઈથેચ માઝે કુળ

સુખ ને દુ:ખનો પ્રાસ તો સરખેસરખો હોય
બે અક્ષરની બીચમાં, જોકે, થડકો હોય

          – ઉદયન ઠક્કર (Udayan Thakker. Duha. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

અનિલ જોશી – ઝીણા ઝીણા રે આંકેથી અમને ચાળિયા

ઝીણા ઝીણા રે આંકેથી અમને ચાળિયા
કાયા લોટ થઈને ઊડી, માયા તોય હજી ના છૂટી
ડંખે સૂની મેડી ને સૂનાં જાળિયા
ઝીણા ઝીણા રે આંકેથી અમને ચાળિયા

સૂની ડેલીને જોઈ પૂછશો ન કોઈ કે અવસરિયા કેમ નથી આવતાં?
પાંદડું તૂટે તો લોહી નીકળશે ડાળને એટલે તોરણ નથી રે બાંધતાં!
ઝીણા ઝીણા રે આંકેથી અમને ચાળિયા

છાપરે ચડીને મારું જીવતર બોલે તો ઈને કાગડો જાણીને ના ઉડાડજો!
કાયાની પુણીમાંથી નીકળે જે તાર ઈને ખાંપણ લગી રે કોઈ પુગાડજો!
ઝીણા ઝીણા રે આંકેથી અમને ચાળિયા

એકલી સળીને કોયલ માળો માનીને જીવતર જીવી ગઈ હવે થાય શું?
ઈ રે માળામાં કોઈ ઈંડુ ના મૂકજો મૂકશો તો હાલરડાં ગાય શું!
ઝીણા ઝીણા રે આંકેથી અમને ચાળિયા

          – અનિલ જોશીર (Anil Joshi – Jina jina re. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

બાલમુકુંદ દવે – કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ, રુદિયાના રાજા
કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

રુદિયાની રાણી, કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ, રુદિયાની રાણી
કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

રુદિયાના રાજા, કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

જળમાં ઝીલાય જેવાં આભના ઊંડાણ
જળમાં ઝીલાય જેવાં આભના ઊંડાણ
જેવાં ક્ષિતિજે ઢોળાય દિશના ઘેર
રુદિયાની રાણી, એવા રે મળેલાં મનના મેળ

કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ, રુદિયાની રાણી
કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

ધરતી ભીંજાય જેવી મેહુલાની ધારે
ધરતી ભીંજાય જેવી મેહુલાની ધારે
જેવાં બીજ રે ફણગાયે ખાતરખેડ
રુદિયાના રાજા, એવાં રે મળેલાં મનના મેળ

કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ, રુદિયાના રાજા
કેવાં રે મળેલાં મનના મેળ

         – બાલમુકુન્દ દવે (Balmukund Dave – Keva re malela maan na mael. Kavita, Lok Sahitya in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘ઇન્દ્રધનુ’ સુંદરજી બેટાઇ – મારી રે વાડીમાં ચંપો મહોરિયો

મેઘતણી વાડીમાં વીજલ-વેલ;
મારી રે વાડીમાં ચંપો મહોરિયો!
છલકાતી છંટાતી આભલ-હેલ;
છાંટે રે છંટાતો ચંપો મહોરિયો!

આ ભેરે અંકાઇ સોનલ-સેર
મારી રે વાડીમાં ચંપો મહોરિયો!

છે આભે સોનેરી ઝાકઝમેર;
મારી રે વાડીમાં ચંપો મહોરિયો!

આભતણા આઘેરા સોનલ-મેર;
મારે રે મંદિરિયે ચંપો મહોરિયો!
એ આઘા સોનામાં ગંઘ ન સેર;
મારો તો સોનેરી ચંપો મહોરિયો!

          – ‘ઇન્દ્રધનુ’ સુંદરજી બેટાઇ (‘Indradhanu’ Sundarji Betai – Mari ae vaadi ma champo mahoriyo. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

રમણીક અગ્રાવત – નવી વસાહત

રેલ–લાઈન પાસેની ખુલ્લી જગ્યામાં
રાતોરાત ઊગી નીકળ્યાં નાગાપૂગાં ઝૂપડાં નવાં
પાટિયાં પતરાં કંતાનનો લીલાઘન વિસ્તાર
હજી ક્યાં ક્યાંક ખીલી હથોડીનો ટકટકાર
ઝીણી નકશીમાં ગોઠવાઈ ગયાં નવાં ધુમાડિયાં
સુધરાઈની પાઈપો નવું નવું દૂઝી
નીકોએ કર્યો વહેતો નવો ખળખળાટ
ભૂમિએ શરૂં કર્યું ઝમવાનું
નીકોની ધારે ધારે આળખ્યા રસ્તા
ખુદ અલ્લામિયાંએ
ત્રણ પૈડાંની રેંકડીને ચોથો પાયો ઈંટોનો બેઠો
ઊગી બીડીબાકસની દુકાન
કરાંજિયા ફેરિયાઓએ ખોળી કાઢયો નવો મુકામ
પરસેવાની જૂની વાસમાં ઘૂંટાયો
નવો ધુમાડો નવો કોલાહલ.

         – રમણીક અગ્રાવત (Ramnik Agravat. Navi Vasahat. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

નટવર મહેતા – આમ જુઓ તો

આમ જુઓ તો ઇશ્ક જાહોજલાલી છે;
ને તેમ જુઓ તો એક પાયમાલી છે.

હસતા રમતા એ જ દઈ જાય દગો;
વ્યક્તિ જે સહુથી વધારે વહાલી છે.

દીદાર હુસનના થાય તો ભટકી જાય;
નજર પણ સાલી, ભારે મવાલી છે.

તાળીઓ ન પાડશો તો ચાલશે યારો;
કવિતા છે મારી, એ ક્યાં કવાલી છે?

વટાવી ન શક્યો લાગણીઓને કદી;
સમજ્યા એઓ લાગણીઓ જાલી છે.

નથી જરૂર એમને શૃંગાર સાધનાની ;
બન્ને ગાલે એમનાં શરમની લાલી છે.

કેટકેટલાંને જવાબ આપતો રહું હવે?
સામે મળતો હરેક શખ્સ સવાલી છે.

હસુ છું મહેફિલમાં ગમ ગટગટાવીને;
સરોવર મારી આંખોના તો ખાલી છે.

કવિતા એટલે લખી શકે છે નટવર;
છે એ થોડો રંગીન, થોડો ખયાલી છે

         – નટવર મહેતા (Natver Mehta. Aam jovo toe. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘ઇન્દ્રધનુ’ સુંદરજી બેટાઇ – પાંજે વતનજી ગાલ્યું

પાંજે વતનજી ગાલ્યું – સુંદરજી બેટાઇ
કચ્છી બોલીની છાંટ ધરાવતું આ કાવ્ય નિશાળમાં ભણ્યાં હતાં. વતનના બધા લોકોના સ્મૃતિચિત્રો આપણી આંખ સામે તરવરી ઉઠે છે. આપણા બાળપણ અને વતનની યાદને જીવંત કરતું આ કાવ્ય માણીયે.
કવિ – સુંદરજી બેટાઇ

પાંજે વતનજી ગાલ્યું,
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

દુંદાળા દાદજી જેવા એ ડુંગરા
ઉજ્જડ છો દેખાવે ભૂંડાને ભૂખરાં.

બાળપણું ખુંદી ત્યાં ગાળ્યું,
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું..

પાદરની દેરી પર ઝૂકેલા ઝૂંડમાં
ભર્યે તળાવ પેલા કૂવા ને કુંડમાં

છોટપણું છંદમાં ઉછાળ્યું
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

પેલી નિશાળ જ્યાં ખાધી’તી સોટીયું
પેલી શેરી જ્યાં હારી-ખાટી લખોટીયું

કેમે ના ભુલાય કાન ઝાલ્યું
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

બુઢ્ઢા મીઠીમા એની મીઠેરી બોરડી
ચોકી ખડી એની થડ માંહે ઓરડી

દીધાં શાં ખાવા અમે ઝંઝેરી બોરડી
બોર ભેગી ખાધી’તી ગાળ્યું
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

બાવા બજરંગીની ઘંટા ગજાવતી
ગોમી ગોરાણીની જીભને ચગાવતી

ગોવા નાઇની છટાને છકાવતી
રંગીલી રંજીલી ગાલ્યું
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

વ્હાલભર્યા વેલામાં ચંચી એ ચીકણી
તંતીલી અંબા ને ગંગુ એ બીકણી
શ્યામુકાકાની એ ધમકીલી છીંકણી
જેવું બધુંય ગયું હાલ્યું
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

છોટી નિશાળમાંથી મોટીમાં ચાલ્યા
પટ પટ અંગરેજી બોલ બે’ક ઝાલ્યા

ભાઇ ભાઇ કહેવાતાં અકડાતા હાલ્યાં
મોટપણું મ્હોરંતુ ચાલ્યું
અનેરી પાંજે વતનજી ગાલ્યું.

(શબ્દાર્થ – પાંજે – આપણાં, ગાલ્યું – વાતો)

          – ‘ઇન્દ્રધનુ’ સુંદરજી બેટાઇ (‘Indradhanu’ Sundarji Betai – Paje vatanji gaalyu. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

રમણીક અગ્રાવત – ઘર

આ દુનિયા મને પસંદ નથી
…શું કરું, મારું ઘર આ ભૂમિમાં ઊગેલું છે
એક દિવસમાં તો નથી થયું ઘર
કોઈને ક્યાં એમ એકાએક ઘર મળે છે
મારાં ઘરને ઘર બનતું મેં અનુભવ્યું છે
એક એક ધબકારે તો ચણાયું છે
મારાં ઘરને ઘેરી લેતાં રસ્તાય કેવા જટાજૂટ છે
ઝેરીલા–
તોય મને ગમે છે એ
વળી વળીને આવ્યો છું પાછો ઘર ભણી
ઘુમાવી થકાવીને એ પાછાં મૂકી જાય મને મારે દરવાજે
હુંય કંઈ ઓછો નથી
ગાળો બખાળા ચીડ કાઢતો રહું છું રસ્તા ઉપર
સતત શંકાની નજરે એને ધિકાર્યા છે
ચાહ્યા છે ભરપેટ
ઘરમાં રહ્યે રહ્યે કેટલીય વાર નાસી છૂટ્યો છું ક્યાંય
બે–ત્રણ હજાર વરસ ઉપરેય આમ કરેલું
પાછો ‘ભિક્ષાં દેહિ‘ કહી ઊભો રહ્યો હતો યશોધરાને આંગણે
ચૌદ ચૌદ વરસ એ જ ઘર
પાછળ પાછળ ભમ્યું છે ભટક્યું છે રઝળ્યું છે
પંચવટીમાં દંડકારણ્યમાં કિષ્કિંધામાં રાક્ષસનગરીમાં
ન જાણે ક્યાં ક્યાં
અરે આ જ હાથે બાળ્યું છે એને ખાંડવવનમાં મેં
જરાસંધની ગદા ધ્વસ્ત થયેલાં ઘરને
ફરી ખડું થતું જોયું છે મેં દ્વારિકામાં
એટલે છેટે નથી જવું
થોડાક સો વરસો પહેલાં
ઘોડા હાથી ઊટો લાદી લાદી પોઠો ભરી ભરી
અરબરણમાં લઈ જઈ રહેંસી નાખ્યું છે મેં મારાં ઘરને
ઠાંસોઠાંસ વહાણોમાં ઠાંસોઠાંસ આગબોટોમાં ખડકી
ફેંદી મૂક્યું છે એને ઇંગ્લેન્ડ યુરોપ સુધી
એટલે દૂરેય નથી જવું
કોઈક છઠ્ઠી ડિસેમ્બરે હજાર હજાર હાથથી
મેં હણી નાખ્યું છે
એને
શસ્ત્રોથીછળથીપીડાથીઆંસુથીઉદ્વેગથીતર્કથી ભ્રમથી
ભૂંસતો રહ્યો છું એને ફરી ફરી
તોય એને અનુભવું છું
આ ઘડીએ, અંદર, છાતીની ડાબી બાજુએ
સાક્ષાત, મને દઝાડતું.

         – રમણીક અગ્રાવત (Ramnik Agravat. Ghar. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘તરલ’ ભરત ભટ્ટ – મને શોધતો હતો

મને શોધતો હતો
–ભરત ભટ્ટ “તરલ”

પ્રત્યેક શ્વાસો શ્વાસ મને શોધતો હતો,
હું મારી આસપાસ મને શોધતો હતો.
કેડીઓ કારણોની સમેટાઈ ગઈ પછી,
રસ્તાઓનો પ્રવાસ મને શોધતો હતો.
કંઈ કેટલાય શબ્દો ગળે બાંધવા પડ્યા,
પ્રત્યેક શબ્દ ખાસ મને શોધતો હતો.
મેં શોધ આદરી છે ફરી એક નાવની,
દરિયે પડેલ ચાસ મને શોધતો હતો.
ચપટીક અંધકાર ઉલેચી શક્યો નહીં,
જન્મોથી કૈંક ઉજાસ મને શોધતો હતો.

         – ‘તરલ’ ભરત ભટ્ટ (Bharat Bhatt ‘Taral’. Mane shodhatoe hato – Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

વેણીલાલ પુરોહિત – કોક તો જાગે!

આપણામાંથી કોક તો જાગે—-
કોક તો જાગે!

કોક તો જાગે આપાણામાંથી
હાય જમાને
ઢેઢફજેતી ઢીંચતાં ઢીંચી,
ઘેનસમંદર ઘૂઘવે –
એનાં ઘોર ઊંડાણો
કોક તો તાગે-
આપણામાંથી કોક તો જાગે !

હાય જમાને
ઝેરને પીધાં,વેરને પીધાં,
આધીનનાં અંધેરને પીધાં—
આજ જમાનો અંતરાશે
એક ઘૂંટડો માગે_
સાચ-ખમીરનો ઘૂંટડો માગે:
આપણામાંથી કોક તો જાગે !

બાપદાદાની બાંધેલ ડેલી,
એક ફળીબંધ હોય હવેલી,
ગામની ચંત્યા ગોંદરે મેલી,
એ…ય..નિરાંતે લીમડા હેઠે
ઢોલિયા ઢાળી_
સહુ સૂતાં હોય એમ કાં લાગે ?
આપણામાંથી કોક તો જાગે !

સોડ તાણી સહુ આપણે સૂતાં,
આપ ઓશીકે આપણા જૂતાં,
ઘોર અંધારા આભથી ચૂતાં–
ઘોર અંધારી રાત જેવી
ઘનઘોર તવારીખ સોરવા લાગે–
આપણામાંથી કોક તો જાગે!

આમથી આવે ક્રોડ કોલાહલ,
તેમથી વહેતાં લોહી છલોછલ,
તોય ઊભા જે માનવી મોસલ_
આપરખાં ,વગડાઉ ને એવાં
ધ્યાનબહેરાં લમણામાં
મર લાઠીયું વાગે!
આપણામાંથી કોક તો જાગે !

એક દી એવી સાંજ પડી’તી,
લોક કલેજે ઝાંઝ ચડી’તી ,
શબ જેવી વચમાં જ પડી’તી –

એ જ ગુલામી
એ જ ગોઝારી
મૂરછા છાંડી મ્હોરવા માગે:
આપણામાંથી કોક તો જાગે!

કોઈ જાગે કે કોઈ ના જાગે
કોઈ શું જાગે?
તું જ જાગ્યો તો તું જ જા આગે –
આપણામાંથી તું જ જા આગે!

         – વેણીલાલ પુરોહિત (Vanilal Purohit. Kok toe jage – Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :