ફોર એસ વી -પ્રભાતનાં પુષ્પો

ઝાકળમાં આખું આકાશ, આકાશ આખું તુટી પડ્યું;
દરિયાની ભૂરી ખારાશ, આંસું એક ખૂટી પડ્યું!

કોયલની વાણી તો એવી અવાક્;
એને વાગ્યો વસંતનો કાંટો;
કેસૂડાં એવાં તો ભોંઠા પડ્યાં
જાણે ઊડ્યો શિશિરનો છાંટો.

સમદરને લાગી છે પ્યાસ; વાદળ એક રૂઠી પડ્યું;
ઝાકળમાં આખું આકાશ, આકાશ આખું તુટી પડ્યું;

વાયરાઓ વાત કાંઇ કહેતા નથી
અને સૂનમૂન ઊભાં છે ઝાડ;
પંખીને લાગે છે પોતાની પાંખમાં
ચૂપચાપ સૂતા છે પથ્થરિયા પ્હાડ.

હવે અંધારે ઝૂરે ઉજાસ; કિરણ એક ઝૂકી પડ્યું;
ઝાકળમાં આખું આકાશ, આકાશ આખું તુટી પડ્યું;

          – ગુણવંત શાહ (Gunvant Shah. Nirvaad. Poems in Gujarati. Literature and art site)

નર્મદાને કાંઠે
 
નર્મદા નદીમાં કમર સામાણાં જળમાં 
ત્રાંબાના લોટાથી તારું તને જ અર્પણ કહીને
જળની ધારા કરતો 
જનોઈ ધારી દ્વિજ પોતાના પાછલા 
અને આગળ આવનારા ભવની ચિંતામાં 
એટલે પડે કે 
તેના પગ તળેની રેતી ધીમેધીમે 
સરી રહી હોતી લાગે, ને 
સવારનો સૂરજ પણ પાછા પગે 
સરી જતાં કશા સંકેત કરતો હોય તેમ લાગે 
 
 તેની પહોળી થઈ ગયેલી આંખો, ને
સર્કસના જોકરના હોય છે તેવા 
ચહેરાની સીમા વટાવી ગયેલા હોઠ 
તમને જરા પણ હસાવી ના શકે  
 
 
નર્મદાના પાણીમાં પગ રાખીને તમે 
બે જગતના વિચારોમાં અટવાઈ જાવ 
તો વૈતરણી તરી જવા માટે 
તમારે નજીકની ગો શાળામાંથી
વંડી ઠેકીને ભાગી આવેલી કો ગો માતાની 
પુચ્છનો સહારો લેવો જ પડે 
 
 
તરણી તરવા કરવા કરતાં  
નર્મદાના છીછરા જળમાં
છબછબિયાં કરવામાં, કે
કાયમ મોડી ઊપડતી  
સાંજની બસ પકડીને ઘેર પાછા ફરવામાં
કશું ય ખોટું નથી
 
 નર્મદાને તીરે જ એ બધું સમજાય
એવું તે કેમ હશે બળ્યું ? 
 
          – ભરત ત્રિવેદી ૯/૭/૨૦૧૨ (Bharat Trivedi. Chanod. Poem in Gujarati. Literature and art site)

માણસ નામે નબળું પ્રાણી,
એની ઊંઘ એને ઘણી વહાલી !
તમે અચાનક એને ઢંઢોળો તો
ક્રોધથી ગાંડોતૂર થઈ
ક્રોસ ઉપર તમને લટકાવે નહીં તો શું કરે ?
અથવા
હાથમાં જો બંદૂક આવે તો શું તમને જતા કરે ?
તમે તો સર્વજ્ઞાની –
આટલું પણ નહીં જાણ્યું કે
કાચી ઊંઘમાંથી કોઈને જગાડાય નહીં ?

       – વિપિન પરીખ(Vipin Parikh. Isu ane Gandhi. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

કોઈના અણસારે તમે દૂર જઈ બેઠા
હવે પાસે આવો તો મારી આણ છે
તમને તો ઠીક જાણે છબછબીયા વ્હેણમાં
પણ ઊંડા વમળાય એ આ પ્રાણ છે.

કોઈના હલેસાંથી વ્હેણના કપાય
નહીં માપ્યા મપાય વ્હેણ પ્યારના
દરિયાને નાથવાની લ્હાયમાં ને લ્હાયમાં
કાંઠા તણાઈ ગયા ક્યારના
સઢ નાલી રાખી હવે બાંધી છે નાવ
એની વાયરાને થોડી તો જાણ છે.

લીલીછમ વાડીમાં ગોફણના ઘાવ
હવે ઠાલા હોંકારા હવે ઠાલા
પંખી તો ટાઢકથી ચુગે છે આમ તેમ
ઉડે છે ચાડીયાના માળા
વેલને તાણો તો સમજીને તાણજો
આસપાસ થડનીયે તાણ છે.

       – જગદીશ જોષી (Jagdish Joshi – koi na ansar ae tame door thai betha Kavita / Poems in Gujarati. Literature and art site)

ત્રણેક કાળાં વાદળો
એકમેકને છેદતાં હતાં ત્યાં
દેખાતું હતું અજવાળાંની બખોલ જેવું.

આકાશમાં માળો ન બંધાય
એ જાણવા છતાં ય હું
ઊડવા લાગ્યો એ બખોલ તરફ;
ચાંચમાં
સુક્કું સોનેરી તણખલું લઈને!

       – યોગેશ જોશી (Yogesh Joshi – Tanklu. Poems in Gujarati. Literature and art site)

દીકરીને અગ્નિદાહ આપ્યો,
તે પહેલા ઈશ્વરને
બે હાથ જોડીને કહ્યું હતું,
સાસરે વળાવતો હોઉં એવી જ રીતે
મારી દીકરીને વિદાય કરું છું,
ધ્યાન રાખીશને એનું?
અને પછી મારામાં અગ્નિદાહ દેવાની તાકત આવી,
લાગ્યું કે ઈશ્વરે વેવાઈપણું સ્વીકારી લીધું…!
એને અગ્નિદાહ આપીને પાછો ફર્યો ત્યારે પત્નીએ
આંગણામાં પાણી મૂક્યું હતું…
નાહી નાખવાનું હવે દીકરીનાં નામનું…!
દીકરી વિનાનું ઘર આજે દસ દિવસનું થયું…
પત્નીની વારેવારે ભરાઈ આવતી આંખો
દીકરીના ડ્રેસિંગટેબલ અને છેલ્લાં દસ દિવસથી
એકદમ વ્યવસ્થિત રહેલાં એનાં વોર્ડરોબ પર ફરી વળે છે…
હું પણ ત્યાં જોઉં છું ને એક
નિસાસો નંખાય જાય છે…
ઈશ્વર, દીકરી સોંપતા પહેલાં તારા વિશે
તપાસ કરાવવાની જરુર હતી,
કન્યાપક્ષના રિવાજોને તારે માન આપવું જોઈએ,
દસ દિવસ થઈ ગયાં…
અને અમારે ત્યાં પગફેરાનો રિવાજ છે…!!!

(અછાંદસ)

         - એષા દાદાવાલા(Esha Dadawala – pagfero. Kaivta in Gujarati. Literature and art site)

કલ રાત
અમનકા પૈગામ દેનેવાલી
એક ફિલ્મ દેખી
હિરોકી જગહ ખુદકો રખકર
ખુલી આંખસે ખ્વાબ દેખને લગા
જબ આંખ લગી તો
ખ્વાબમેં ગાંધીબાપુ આયેં ઔર
કેહને લગેઃ “બેટા,
તુમ્હારા ઝમાના અક્લમંદોકા હૈ
તુમ અમનકે નામ પર
બેહતરિન ફિલ્મેં બનાકર
લોગોંકો અચ્છા બેવકુફ બના લેતે હો.
ફિર કહાઃ હમારે ઝમાનેમેં
વસંત-રજબ નામકે
દો નૌજવાન થે જિન્હોંને
અમનકે લિયે અપની જાનેં કુર્બાન કી
ક્યા તુમ્હારે ઝમાનેમેં ઐસા કોઈ
અસલી હિરો નહી?”
બાપુકી બાત સુનકર મેરી તો
હંસી હી નિકલ ગઈ
મૈંને કહાઃ “બાપુ
વસંત-રજબ તો છોડિયેં અબ તો
અમન કે વો સફેદ કબૂતર ભી મુશ્કિલસે મિલતે હૈં
જિન્હેં ઉડાકર અમનકા પૈગામ દિયા જાતા હૈં
જબ કોઈ ખાસ મૌકે પર
ઉન્હેં ઉડાના હો તો
૨-૩ દિન પેહલેં તો આદમી લગાને પડતે હૈં
ઉન્હેં પકડનેકે લિયે”
મૈંને કહાઃ “બાપુ, ઈસ મુલ્કકી તો
વાટ લગી હુઈ હૈં
ક્યા આપ ફિરસે પૈદા નહીં હો સકતે?
ઈસ મુલ્કકી બિગડીકો ફિર બનાનેકે લિયે.
બાપુ મુસ્કુરાયેં ઔર કેહનેં લગેઃ “બેટા,
અબ સિર્ફ મેં હી નહીં,
૧૦-૨૦ ગાંધી ઔર ભી પૈદા હો જાયે
તબ ભી ઈસ મુલ્કકી કિસ્મત નહીં બદલ સકતે
ક્યુંકિ હમારે દુશ્મન અંગ્રેજ થે
જબકિ તુમ તો
અપને હિંદુસ્તાની ભાઈકે હી
દુશ્મન બનેં બૈઠેં હો
અબ ઈસ મુલ્કકો સિર્ફ ભગવાન હી બચા સકતા હૈં
સિર્ફ ભગવાન . . . સિર્ફ ભગવાન
અચાનક કુછ કુત્તોંકે ભોકનેંકી
આવાઝ સુનકર મેરી આંખ ખુલ ગઈ,
દિલમેં હુઆ, આજ
અમનકા ઝંડા પકડનેવાલોંકી
હાલતભી ઇન કુત્તો જૈસી હી હૈં ના !
કે યે લોગ ઝોર ઝોરસે ચિલ્લાતે હૈં
મગર કૌમકો ઇનકા ચિલ્લાના અસર નહીં કરતા હૈ
ક્યુંકી યે કુત્તોંકી તરહ અપને હી ભાઈકો
અપને ઘરમેં પસંદ નહીં કરતે . . .
ઈતનેમેં એક ફકીર આયા ઔર ઉસને ઉન કુત્તોંકો ભગા દિયા
ઉસ ફકીરકો દેખકર લગા કે
ઈન અંધેરોમેં ભી રોશનીકી એક ઉમ્મીદ ઝિંદા હૈ અભી . . .

         - તાહા મન્સૂરી (Taha Mansuri. Aek dharshak vagar dhrashiya bantu nathi. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

સાથ  જીસકે નઈ કઈ સાડેબારી અપણે કા?
ભેંસ કે  શિંગડે  ભેંસ  કુ  ભારી, અપણે કા?
 
જોં કદી ના  જોણેકા એ રસ્તેકે બીચોબીચ,
છો ને એ સાલા  બિછાય પથારી,અપણે કા?
 
કાજી ગોમ આખે કી  ચિંતા મેં સુકા ગયાય,
ઇનુંકે નેજ ઇનું કું   મારી કટારી, અપણે કા? 
 
ઇનુંકે બંગલે,ઇનુંકી   મોટરાં ઇનુંકું ગંધાય,
અપણે  અપણી  અચ્છી   લારી,અપણે કા?
 
વોટ લે ગઈ એ નોટ દેને,હિસાબ બરાબર, 
એ ચૂંટણી મેં પીછું જીતી કે હારી,અપણે કા?
 
છોકરું  કી  નેશાલ કી ફી ભરને પાડી બેચી,
ફિર ઈસને ઇસકુ  મારી  કે ચારી,અપણે કા?
 
ઇનુંને વાલ દૈયાય ગોમ કી નદિયા ઘર મે,
ચા ખબર એ મીઠી હેગી કે ખારી,અપણે કા?
 
દો ટેમકી રોટી ને પકડી  અલ્લાહકી તસ્બી,
જાય પીછું દુનિયા જન્નમમેં સારી,અપણે કા?
 
તા:ક: ‘અમુકું તમુ પર ભરોશે ઘણે થે’ બાદ અમારી બોલીમાં સૌથી વધુ વપરાતાં રૂઢિપ્રયોગ પર હાથ સાફ કરું છું.ભેંસ કે શિંગડે ભેંસ કુ ભારી…………. 

         - સાજીદ સૈયદ (Sajid Saiyad. Bhaes ke shingdae bhaes ku bhari. Kavita in Gujarati. Literature and art site)