Garvi ગરવી ગુજરાત Gujarat

કોઇ પણ વ્યક્તિ માતૃભૂમિ છોડી વિદેશ વસવાટે જાય ત્યારે માતૃભાષાથી પણ કંઇક અંશે વિખૂટુ પડી જાય છે. આજ અંજપો તેને ભાષા અને ભૂમિ થકી કંઇક કરવા પ્રેરે છે અને પ્રેરણાસ્રોતનું પરિણામ છે - "પ્રભાતનાં પુષ્પો". ગુજરાતી ભાષામાં સર્વપ્રથમ શરૂ થયેલાં આ બ્લૉગને અવકાશની પળોમાં સીંચીને આજે પરિપકવ વૃક્ષ બનતા જોવાનો આનંદ દેશવિરહને ભુલાવવામાં મદદરૂપ થયો છે. - એસ વી

ફોર એસ વી - પ્રભાતનાં પુષ્પો ફેસબૂક પેજ

નવરાત્રિની રાસ રમઝટ
(click here for complete list)


‘ઉશનસ્’ નટવરલાલ કુબેરભાઇ પંડ્યા – એક વૃક્ષનું હોવું એટલે શું?

કેમ્પસ ઉપર કોઈ વૃક્ષનું હોવું
એટલે તો સ્વયંસંપૂર્ણ
એક શિક્ષણ સંસ્થાનું ઊગી નીકળવું,
તેની હેઠળ કે સામે
ઘડીભર ઊભા રહેવું,
એટલે તો હંમેશ માટે કોઈ
લીલાછમ શિક્ષણે સુશિક્ષિત થવું:
નિઃશબ્દ વિશાળ શાંતિનું સત્ર
એ માત્ર શિક્ષણનું કરણ જ નથી :
સ્વયં એક દીક્ષા છે.

          – ‘ઉશનસ્’ નટવરલાલ કુબેરભાઇ પંડ્યા(‘Ushnas’ Natwarlal KuberBhai Pandya. Ek Vruksh hovu aetale shu. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


સંજુ વાળા – તાપણાં

સળગેછે
સમગ્ર સૃષ્ટિ અજવાળવાનાં સારત્વ સાથે
ચોરફ.

હુંફ આપે એટલાં
દૂર
અને દઝાડે એટલાં નજીક

સોનું સોનું થઈ ઉઠેલી માટી
મુઠ્ઠી ભરતાં જ નક્કર વાસ્તવ

ગજબ છે જ્વાળાઓનું અટ્ટહાસ્ય
લીલી છાલનો તતડાટ,
શરીર પર ઉપસી આવતી
ઝીણી ઝીણી ફોલ્લીઓમાં ભરાયેલાં પાણી
ઠારશે કદાચ.

વાંસ થઈ ફૂટી નીકળતો
આછો ભૂરો ધુમાડો
ઘડીના છઠ્ઠાભાગમાં તો-
બધી ધારણાઓ પર
કાળવીગંધની કુલડીઓ ઢોળી દઈ
પડતા મૂકી દે અધવચ્ચે
બપોરવેળાના સ્વપ્ન જેમ.
બિલકુલ માયાવી લાગે છે આ તાપણાં
દૂરનાહુંફઆપીશકતાનથી
નજીકનાંને
ફોલ્લીઓનું પાણી ઠારી શકતું નથી.
ત્યારે સાંભળેલી વાતો સ્વરૂપ બદલે છે.
એમ તો,
એવું પણ સાંભળ્યું છે :
હકીકત દ્વિમુખી હોય છે
ડરનો ચહેરો સાવ નજીકથી જોયા પછી
સ્થિર
એટલાં વધુ સલામત.

          – સંજુ વાળા (Sanju Vala. Tapna. Kavita Gujarati. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


યોગેશ વૈદ્ય – સુખ

આમ તો
આ સાવ નાનકડું ફ્લેગ સ્ટેશન
મારા ગામથી
પૂર્વ તરફ જતાં રસ્તામાં આવે
જંગલ પૂરું થાય
અને તરત જ આવતું
આ નાનકડું ફ્લેગ સ્ટેશન .

પ્લેટફોર્મથી
થોડે દૂર
જાળીવાળી દીવાલને અડીને
એક બાંકડો
લવંડર ફૂલોથી લચોલચ વેલના છાંયાવાળો.

મેં
અનેક વખત
તેને જોયો છે
ચાલતી ટ્રેનમાંથી

ઘણી વખત
સપનાંમાં પણ આવે
એકાકી ફ્લેગ સ્ટેશન પરનો
લવંડર ફૂલોથી લચોલચ વેલના છાંયાવાળો
એ બાંકડો.
સ્ટેશન થીજી ગયેલું
પાટાઓ ઓગળીને ગાયબ
બધાજ સંદર્ભો, અક્ષાંશ-રેખાંશ,
નિશાન-નકશાથી વિખૂટો પડી ગયેલો –
અફાટ મહાસાગરમાં
સાવ એકલા ટાપુ જેવો
માત્ર આ બાંકડો
લવંડર ફૂલોથી લચોલચ વેલના છાંયાવાળો

મારે
ઊતરી પડવું છે અહીં
ટ્રેન ઊભી રહેતી નથી .
બારીના સળિયા હચમચાવું
પ્લેટફોર્મ પરના માણસને બૂમ પાડું
પગ પછાડું.

આ પ્લેટફોર્મ પર ઊતરી,
મારે
પેલા બાંકડા પર
એક વખત બેસવું છે
ઊંડા ઊંડા શ્વાસ ભરી
નિરાંત લેવી છે
મલયાનિલની હળવી લ્હેરખી વાય
અને
ઉપરથી એક લવંડરીયું ફૂલ
ટ.. પ્ દઈને મારા પર પડે

બસ એટલું જ……
એટલું જ સુખ !

         – યોગેશ વૈદ્ય (Yogesh Vaidya. Sukh. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


રમણીક અગ્રાવત – ફળિયામાં પિતરાઈ

આ તે સાલું ઝાડ છે કે ઘડિયાળ?
સવારે સહેજ મોડું થાય ત્યાં
કાળો દેકારો આદરે
પાંદડાં વીંઝી પેટાવે ફળિયું
ડાળેડાળથી બરકતા સૂરનું કકલાણ
પડછાયાને બારીમાંથી અંદર મોકલી
કહેવરાવે કે : ભાગો
લાંબા પગ કરી છાપામાં જ રહેશો તો
વડચકાં સહેવા વારો આવશે ઓફિસમાં
સ્કૂટરને કીક મારતો હોઉં ત્યાં
ખરતાં પાન ભેળું ઊતરે ફળીમાં : ટિટુક… ટુ..
બપોરે સાવ થડમાં સમેટાઈ
ઊંચા જીવે રાહ જોતું હોય મારા આવવાની
જમતો હોઉં ત્યારે
બારીમાંથી ઠંડું ઠંડું જોયાં કરે વહાલથી
પાંદડાં વચ્ચે સાચવીને રાખી મૂકેલું
ફળ બતાવે અનાયાસ
સાંજની શેરીની ધમાલને
ડાળીઓ લંબાવી લંબાવી સૂંઘ્યાં કરે ઝાડ
પોશ પોશ પીવે આથમતા અજવાસને
છેલ્લાં ટીપાં સુધી
ટગલી ડાળ પરથી સરકી જાય સૂર્ય
વ્યવહારોના, વાતચીતોના, મજાઓના
અવાજો માંડે ઠરવા
ત્યારે ફળિયામાં ઊભેલું ઝાડ
નવીન સ્વરમાં સંભળાય
એને સાંભળતાં સાંભળતાં
ગરકી જવાય ઊંઘમાં
ક્યારેક અધમધરાતે જાગી જઈ
બારીમાં ઊભા હોઈએ કે
તરત હોંકારો દે ઝાડ
–ઊંઘમાં પડખું બદલતાંય
પીઠ થપથપાવતી મા જેમ!

         – રમણીક અગ્રાવત (Ramnik Agravat. Faliya ma pitrai. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘નિરંકુશ’ કરસનદાસ લુહાર – હું?

સતત સંકીર્ણતાઓની વચાળે વિસ્તર્યો છું હું !
અને મારી ચિતાની રાખમાંથી અવતર્યો છું હું !

છલોછલતાનું બીજું નામ જાણે કે, હું પોતે છું;
મને ખાલી કરી દેનાર, લે અભરે ભર્યો છું હું !

કુટિલ એ કારસાઓને મળ્યો અંજામ એવો કે-
ગયો દરિયો સ્વયં ડૂબી અને જુઓ, તર્યો છું હું !

મને મારા મહીંથી પણ જે ભૂંસી નાખવા માટે-
મથ્યા છે એની આંખોમાં હજુયે ચીતર્યો છું હું !

સદાયે જાળવી રાખી છે મેં મારી લીલાશોને;
ગઈ ડાળી સુકાઈ તે છતાંય ક્યાં ખર્યો છું હું ?!

ગગન ઘેરાઈને વરસે ફરીથી શુભ્ર થઈ જાયે;
ડહોળાઈ રડ્યો પાછો, ફરીથી આછર્યો છું હું !

         – ‘નિરંકુશ’ કરસનદાસ લુહાર (‘Nirankush’ Karsandas Luhar – Hu. Kavita, Shayari in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


વિનોદ જોષી – મુંને એકવાર કાગળ તો લખ

ટચલી આંગલડીનો નખ
લટમાં પરોવી હું તો બેઠી, સજન!
મુંને એકવાર કાગળ તો લખ.

કૂંપણ ગોતું ને જડે ઝાકળનું ઝૂમખું,
વ્હાલમજી બોલ, એવા અંજળનું નામ શું?
ચૂમી ચૂમીને કરી એંઠી, સજન!
હવે લૂછી દે પાંપણનાં દખ.

છાતીમાં સૂનમૂન પાળ્યાં રે પારેવડાં,
પાતળિયા પૂછ, એના પડછાયા કેવડા?
છાલક ના જાય જરી વેઠી, સજન!
મુંને ઘોળી દે ઘૂઘવતાં વખ.

         – વિનોદ જોષી (Vinod Joshi. Mane ek vaar kagal toe lakh. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


હરીન્દ્ર દવે – અનહદનો સૂર


શબ્દોની સંગત દઉં છોડી મારા સાધુ,
મને આપો એક અનહદનો સૂર,
એક વાર ઓરેથી સંભળાવો, દૂર દૂર
વાગે છે ક્યાંકનાં નૂપુર.

હમણાં હમણાં આ શીળી રાતનો સમીર
મારાં વ્હૈ જાતાં વેણ નહીં ઝીલે,
અધવચ મૂંઝાઈ મન પાછું ફરે છે
ઝાઝાં પગલાની ભાત પડી ચીલે;
પ્રગટાવો એક વાર ભીતરનાં તેજ, પછી
લઈ લો આ આંખડીના નૂર.

મનને આકાશ સૂર સૂરજનું રૂપ:
અને સૂરજનું આભ કોઈ ઓર,
આભમાં મુલક કોઈ અણદીઠો, પહોંચવા જ્યાં
યુગ છે ઓછો ને ઝાઝો પ્હોર;
અગની અડકે તો જરા પ્રજળું
હવામાં મારાં ખાલી વેરાતાં ક્પૂર.

          -હરીન્દ્ર દવે (Harindra Dave – Anhaad no sur. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


ઉષા ઉપાધ્યાય – ફૉન

ગઈ કાલે ફોન હતો લંડનથી
મારા પિતરાઈનો-
ઘરનાં સહુના સમાચાર
એ હોંશથી આપતો હતો-
આપણી મૉટેલ તો ધમધોકાર ચાલે છે હોં !”
આ વખતે વૅકેશનમાં
મોન્ટુ જવાનો છે
અમેરિકા
ને પિંકી એની બહેનપણીઓ સાથે
સ્વીટ્.ઝર્લેન્ડ
તારાં ભાભી પણ લ્હેર કરે છે,
લેસ્ટરના મૂર્તિમહોત્સવમાં
સૌથી વધારે ડોનેશન આપીને એણે
પહેલી આરતી ઉતારી હતી,
અને હું – ?
ઑહ ! હું કેમ છું એમ પૂછે છે ?
ફાઈન ! વેરીફાઈન !!
પણ, તમે બધાં કેમ છો?..” – ને પછી ચાલી લાં…બી વાત
ઘરની, શેરીની, ગામની,
ને ખેતરની,
છેલ્લે હું કહેવા જતો હતો “આવજો”
ત્યાં એકાએક એણે મને પૂછ્યું-
” આપણી વાડીમાં હજુ કોસ ચાલે છે?
ને…રામજી મંદિરની આરતીમાં
ઝાલર કોણ વગાડે છે ?”
એનો ઉત્કંઠાભર્યો – આદ્ર અવાજ
ખારાં પાણીમાં ઝબકોળાઈને આવતો હોય
એવું કેમ લાગ્યું ?
એના આગળના શબ્દો હવામાં ઉડતા રહ્યાં
મને લાગ્યું, જાણે એના હાથમાં
ફૉનનું રિસિવર નહીં
ઝાલર વગાડવાની દાંડી
અટકી ગઈ છે…

          – ઉષા ઉપાધ્યાય(Usha Upadhaya. Phone. Kavita / poem in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


દિલીપ વ્યાસ – આંસુ

આંસુ એથી જ દદડી પડે અવનવાં,
હા, મથું છું ભીતર સ્મિત કંડારવા.

એ ગયાં છે − છતાં યે હજી અહીં જ છે,
કોક તો આવે આ એને સમજાવવા !

યાદ ભાગ્યે જ આવે હવે આમ તો,
છે કપાળે લખ્યાં તો ય પણ, ભૂલવાં.

એને બનતાં સુધી ભૂલવામાં છીએ,
ક્યાંક ખુદ નહીં આવે ને રોકવા ?

આંગણામાં ફૂલોને ઊગાડો દિલીપ,
આવશે નહીં બીજું કોઈ મહેકાવવા.

સૌજન્ગય : “કવિલોક”, જુલાઈ-અૉગસ્ટ 2014

         – દિલીપ વ્યાસ (Dilip Vyas. Aasoo. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


સિતાંશુ યશસ્ચંદ્ર – વીક-એન્ડ

દિવસોના કાંઠેથી લંગર ઉઠાવીને વહાણો વહે છે
દરિયામાં રાતમાં અંધારામાં

પાંચ-સાત
ભેગાં

કંદીલો સળવાગે છે માલમો
લાંબે લલકારે આલબેલ પોકારે છે
કાંઠેથી ગુપચુપ ગામમાં પાછા ફરતા લોકો
દીવાદાંડીની ટોચે તાપણું સળગાવી લઈ
મશાલો બુઝાવી દઈ
ટાઢ સામે પોતાનાં ઘરનાં કમાડ વાસી દે છે

હવે પાંચ-સાત વહાણો તરે છે
રાતમાં દરિયામાં અંધારામાં

સતત ઘૂઘવે છ્એ આ પાણી
ખારાં
ખળભળતાં
એક વાત કહે છે ક્યારનાં
કરી નથી શકતાં

પાંચ-સાત વહાણ
કાને હથેળી ધરી સાંભળવા મથે છે
સઢ ફુલાવતા
બોલ્યે જાય છે એ
સાંભળવાનું કર્યા કરે છે આ

અંધારામાં દરિયામાં રાતમાં

કાંઠા અને છેડા વચ્ચે જાણે કે એક તળાવ છે
ને આ પાંચ-સાત વહાણો
ત્યાં તર્યા કરે છે

કોઈ ખાતરી નથી
કે પાછા આવતાં જતાં
કાંઠે ખડકો આડે એ ભટકાવાના નહીં
છીછરાં પાણીમાં રેતીના ઢુંવા પર એ છીતી જવાના નહીં
ને નાંગરે તોયે
ધક્કે લટકાવેલા મોટાં કડાંમાં રસ્સા બાંધી ગામમાં ગયેલા ખલાસીઓ
ગામમાં જ મરી નથી જવાના કેદમાં નથી પડવાના સુખી થઈ જવાના નથી

કોઈએ ગેરેન્ટી આપી નથી
કે આગળ વધવા જતાં
પેલા છેડાની પાળી પાર કરતાં જ પેલી પારના
તળિયા વગરના ખાડામાં પડી જઈ દટાઈ નથી મરવાનાં નરી ધૂળમાં

કે પછી છેડો ખસ્યે જવાનો નથી આઘો જેમ જેમ આ પાંચ-સાત વધ્યે જાય આગળ આગળ

સઢમાં દરિયાનો ખારો પવન ભરી ગાલ ફુલાવે છે અંધારામાં
બ્હી જઈને બહાદુરી બતાડતાં આ પાંચ-સાત વહાણો રાતમાં
અફાટ ખારા ઊસ કપટી આ તળાવમાં
જે ખબર નહીં ક્યાં દોરી જશે

આ થોડુંક જ પીવાનું પાણી ભરીને ઉપડેલાં
પાંચ-સાત અબૂધ હિમ્મતબાજ વહાણોને

એક બીજા સાથે વાતો કરવા ચાહે છે
કંદીલોથી
માલમો

કંદીલો ઝૂલતાં રહે છે ઝબૂકતાં
અજવાળું અંધારું
અજવાળું અજવાળું
અંધારું અજવાળું
અજવાળું અંધારું
અંધારું અંધારું અંધારું અંધારું

કંદીલોની બોલી બોલાય છે રાતમાં
કલાક પછી કલાક
તેલ ખૂટવા લાગે છે કાચમાં તડ પડે છે ટાઢાં
પાણીનાં છાંટા અડ્યે
હાથ થાકે છે ખારવાઓનાણ્

થોથવાય છે કંદીલોના બોલ

આખો દરિયો તોતડાય છે

એવા ઘૂઘવાટામાં
બીધેલા બહાદુર આ વહાણો ગોળ ગાલ કરે છે હવે
સઢ ફુલાવી આગળ જાય છે
પોતપોતાના કાન પર હથેળી ધરે છે હજી…..

          – સિતાંશુ યશસ્ચંદ્ર (Sitanshu Yashaschandra – Weekend. Kavita / Poems, Lok Sahitya in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘નિરંકુશ’ કરસનદાસ લુહાર – ભૂલી ગયો છું?

મારું જ નામ ને હું નકશો ભૂલી ગયો છું,
મારા સુધી જવાનો રસ્તો ભૂલી ગયો છું.

છે યાદ કે હતો હું મોંઘો મનેખ અહીયાં;
પણ કેમ થઈ ગયો હું સસ્તો, ભૂલી ગયો છું.

કૂંડા મહીં આ કેકટસ રોપી રહ્યો છું ત્યારે –
ઊગ્યાં’તાં આપમેળે વૃક્ષો ભૂલી ગયો છું.

છેલ્લું રડ્યો’તો ક્યારે એનું નથી સ્મરણ તો
ક્યારે મને મેં જોયો હસતો ભૂલી ગયો છું.

પથરાળ થૈ ત્વચા કે તારા પ્રથમ પરસનો –
લાગ્યો’તો લોહીમાં એ ઝટકો ભૂલી ગયો છું.

આથી વધુ સજા શું હોઈ શકે મને કે ?
હું મોર છું ને મારો ટહુકો ભૂલી ગયો છું.

         – ‘નિરંકુશ’ કરસનદાસ લુહાર (‘Nirankush’ Karsandas Luhar – Bhuli gayo chhu. Kavita, Shayari in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


‘સુન્દરમ્’ ત્રિભોવનદાસ લુહાર – ત્રણ પાડોશી

'સુંદરમ' ત્રિભોવનદાસ લુહાર / 'Sundaram' Tribhuvandas Luhar
રામને મંદિર ઝાલર બાજે, ઘંટના ઘોર સુણાય,
શેઠની મેડીએ થાળીવાજું નૌતમ ગાણાં ગાય,

મંદિરની આરતીટાણે રે,
વાજાના વાગવા ટાણે રે,
લોકોનાં જૂથ નિતે ઊભરાય.

એક ફળીનાં ત્રણ રહેવાસી, શેઠને બીજા રામ,
ત્રીજી માકોર બાઈ રાંડેલી, કોડી કને ના દામ,

લોકોનાં દળણાં દળતી રે,
પાણીડાં કો’કનાં ભરતી રે,
કાઢી ખાય રોટલો કરતી કામ.

શેઠની મોટી દૈત્ય હવેલી ગામનું નાક કહેવાય.
રામનું મંદિર આરસ બાંઘ્યું નિત ઝળાંઝળાં થાય,

ફળીના એક ખૂણામાં રહે,
ગંધાતા કો’ક ખૂણામાં રે,
માકોરનાં મહેલ ઉભેલા સુણાય.

છત્ર૫લંગે શેઠ સૂતા હોય, રામ સીતાજીને ઘેર,
પાછલા ૫હોરની મીઠી ઊંઘની લોક લેતું હોય લહેર,

૫હેલો જયાં કૂકડો બોલે રે,
જાગેલો કૂકડો બોલે રે,
તૂટે માકોરની નીંદર સેર.

માકોર ઊડી અંગ મરોડે, પેટાવે દી૫કજયોત,
ધાન લઈને દળવા બેસે, રામની માગી ઓથ,

ઘરેરાટ ઘંટી ગાજે રે,
ભૂખી ડાંસ ઘંટી ગાજે રે,
ગાજે જેમ દૂકાળિયાનું મોત.

*

ગોકુળઆઠમ આજ હતી ને લોક કરે ઉ૫વાસ,
માકોર ભૂખી રહી ન કારોડી, કાયામાં ના રહયો સાસ,

સીતાના રામ રિઝાવા રે,
મૂઠી’ર ધાન બચાવા રે,
પેટાવ્યો પેટમાં કાળહુતાશ.

શેઠને ઘેરે, રામને મંદિર સાકરઘીનાં ફરાળ,
પાણામાં કાલ કરવા ભજિયાં દળવા આપી દાળ,

દળાતી દાળ તે આજે રે,
હવાયેલ દાળ તે આજે રે,
ઉઠાડે માકોરપેટ વરાળ.

અંગ થાકયું એનું આંચકા લેતું, હૈડે હાંફના માય,
બે ૫ડ વચ્ચે દાળ દળે તેમ કાયા એની દળાય,

દળી જો દાળ ના આપે રે,
શેઠે દમડી ના આપે રે,
બીજો ઉ૫વાસ માકોરને થાય.

ઘરર ઘરર આંજણહીણી ઘંટી ભારે થાય,
વારે વારે થાકેલ હાથથી ખીલડો છૂટઠી જાય,

ચણાની દાળ દળ’તી રે,
માકોરની દેહ દળ’તી રે,
ઘંટીનાં ઘોર તહીં ઘેરાય.

અન્ન ખાતી તો ય અન્નનો દાણો દેતી ઘંટી આજ,
માકોરની અન્નપૂરણા રૂઠી ફરવા પાડે ના જ,

હજી દાળ અરધી બાકી રે,
રહી ના રાત તો બાકી રે,
મથી મથી માકોર આવે વાજ.

શેઠ જાગે તે રામજી જાગે, જાગે સૌ સંસાર.
ભોમના ભાર ઉતારવા આજે જનમ્યા’તા કિરતાર,

૫રોઢના જાગતા સાદેરે,
પંખીના મીઠડા નાદે રે,
ડૂબે માકોરનો ભૂખપોકાર.

શેઠ હસે બેઠા આઠમે માળે, રામ રમે રણવાસ,
રામે મંદિર ઝાલર બાજે, શેઠને મહેલ હુલાસ,

માકોરની મૂરછાટાણે રે,
ઘંટીનાં મોતના ગાણે રે,
કાળો એક કાગ કળેળે નિસાસ,

          – ‘સુંદરમ’ ત્રિભોવનદાસ લુહાર (‘Sundaram’ Tribhuvandas Luhar – Tran Padoshi. Lok Sahitya, Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


હરીન્દ્ર દવે – જાણીબૂઝીને અમે અળગાં ચાલ્યાં


જાણીબૂઝીને અમે અળગાં ચાલ્યાં ને છતાં
પાલવ અડક્યાનો મને વ્હેમ છે
સાવ રે સફાળા તમે ચોંકી ઉઠ્યાને, પછી
ઠીક થઇ પૂછ્યું કે કેમ છે’ ?

આટલા અબોલા પછી આવો સવાલ, કહો
કેમ કરી ઊતરવું પાનું?
મૂંગા રહીએ તો તમે કારણ માનો ને, હોઠ
ખોલીએ તો બોલવાનું બ્હાનું !

હું તો બોલીશ છતાં માનશો તમે કે
હજી દુનિયા આ મારી હેમખેમ છે !

વાયરાથી નળિયાને ફૂટી છે પાંખ, થઇ
ચાલતી દીવાલ થકી ઇંટો ?
ભર રે ચોમાસે હવે છાપરા વિનાનો, કેમ
કોરો રહે સ્મરણોનો વીંટો ?

દુનિયાની વાત મૂકો, માનશો તમે કે, હજી
આપણી વચાળે જરી પ્રેમ છે ?

          -હરીન્દ્ર દવે (Harindra Dave – Jaani bhuji ne aame aalga chaliya. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


ઉમાશંકર જોશી – રહ્યાં વર્ષો

રહ્યાં વર્ષો તેમાં હૃદયભર સૌન્દર્ય જગનું
ભલા પી લે; વીલે મુખ ફર રખે, સાત ડગનું
કદી લાધે જે જે મધુર રચી લે સખ્ય અહીંયાં;
નથી તારે માટે થઈ જ નિરમી ‘દુષ્ટ’ દુનિયા.
– અહો નાનારંગી અજબ દુનિયા ! શે સમજવી ?
તને ભોળા ભાવે કરું પલટવા, જાઉં પલટી;
અહંગર્તામાં હા પગ, ઉપરથી, જાય લપટી !
વિસારી હુંને જો વરતું, વરતે તું મધુરવી –

મને આમંત્રે ઓ મૃદુલ તડકો, દક્ષિણ હવા,
દિશાઓનાં હાસો, ગિરિવર તણાં શૃંગ ગરવાં;
નિશાખૂણે હૈયે શશિકિરણનો આસવ ઝમે;
જનોત્કર્ષે–હ્રાસે પરમ ૠતલીલા અભિરમે.
–બધો પી આકંઠ પ્રણય ભુવનોને કહીશ હું –
મળ્યાં વર્ષો તેમાં અમૃત લઈ આવ્યો અવનિનું.

         – ઉમાશંકર જોશી (Umashankar Joshi. Rahiya varsho. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :


માધવ રામાનુજ – રોઈ રોઈ આંસુની ઊમટે નદી

રોઈ રોઈ આંસુની ઊમટે નદી તો એને કાંઠે કદમ્બવૃક્ષ વાવજો,
વાદળ વરસે ને બધી ખારપ વહી જાય પછી ગોકળિયું ગામ ત્યાં વસાવજો.

આંખોમાં સાંભરણ ખૂંચશે કણાની જેમ
પાંપણનાં દ્વાર કેમ દેશું?
એક પછી એક પાન ખરશે કદમ્બનાં
ને વેળામાં વીખરાતાં રેશું.

છલકાતું વહેણ કદી હોલાતું લાગે તો વેળુમાં વીરડા ગળાવજો.
આઠમની ધોધમાર મધરાતે એક વાર
પાનીએ અડીને પૂર ગળશે,
પાણીની ભીંતો બંધાઈ જશે
ગોકુળને તે દી’ ગોવાળ એક મળશે.

લીલુડાં વાંસવન વાઢશો ન કોઈ, મોરપીંછિયુંને ભેળી કરાવજો.
પૂનમની એકાદી રાતના ઉજાગરાને
સાટે જીવતર લખી જાશું,
અમથુંયે સાંભરશું એકાદા વેણમાં
તો હૈયું વીંધાવીને ગાશું.

ભવભવની પ્રીતિનું બંધારણ ભેટે તો વનરાવન વાટે વળાવજો!
લીલુડાં વાંસવન વાઢશો ન કોઈ, મોરપીંછિયુંને ભેળી કરાવજો.

         – માધવ રામાનુજ (Madhav Ramanuj. Roi roi aasoo ni umtae nadi. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :