હું શબ્દમાં સમાઈ શકું એમ પણ નથી
સંજ્ઞાથી ઓળખાઈ શકું એમ પણ નથી !
તે વાતચીતમાં જ મને વ્યસ્ત રાખશે
એકાદ ગીત ગાઈ શકું એમ પણ નથી !
એક મંચ છે ને એમાં નથી મારી હાજરી
શ્રોતામાં ગોઠવાઈ શકું એમ પણ નથી !
આઠે પહોર યાદ ન આવી શકું ભલે
કોઈ દિવસ ભૂલાઈ શકું એમ પણ નથી !
છોડી દઈને જાત નિરાકાર થઇ ગયો
શોધો ને હું છૂપાઈ શકું એમ પણ નથી !
– ભરત વિંઝુડા (Bharat Vinzuda. Aam pun nathi. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
ત્રણેક કાળાં વાદળો
એકમેકને છેદતાં હતાં ત્યાં
દેખાતું હતું અજવાળાંની બખોલ જેવું.
આકાશમાં માળો ન બંધાય
એ જાણવા છતાં ય હું
ઊડવા લાગ્યો એ બખોલ તરફ;
ચાંચમાં
સુક્કું સોનેરી તણખલું લઈને!
– યોગેશ જોશી (Yogesh Joshi – Tanklu. Poems in Gujarati. Literature and art site)
દીકરીને અગ્નિદાહ આપ્યો,
તે પહેલા ઈશ્વરને
બે હાથ જોડીને કહ્યું હતું,
સાસરે વળાવતો હોઉં એવી જ રીતે
મારી દીકરીને વિદાય કરું છું,
ધ્યાન રાખીશને એનું?
અને પછી મારામાં અગ્નિદાહ દેવાની તાકત આવી,
લાગ્યું કે ઈશ્વરે વેવાઈપણું સ્વીકારી લીધું…!
એને અગ્નિદાહ આપીને પાછો ફર્યો ત્યારે પત્નીએ
આંગણામાં પાણી મૂક્યું હતું…
નાહી નાખવાનું હવે દીકરીનાં નામનું…!
દીકરી વિનાનું ઘર આજે દસ દિવસનું થયું…
પત્નીની વારેવારે ભરાઈ આવતી આંખો
દીકરીના ડ્રેસિંગટેબલ અને છેલ્લાં દસ દિવસથી
એકદમ વ્યવસ્થિત રહેલાં એનાં વોર્ડરોબ પર ફરી વળે છે…
હું પણ ત્યાં જોઉં છું ને એક
નિસાસો નંખાય જાય છે…
ઈશ્વર, દીકરી સોંપતા પહેલાં તારા વિશે
તપાસ કરાવવાની જરુર હતી,
કન્યાપક્ષના રિવાજોને તારે માન આપવું જોઈએ,
દસ દિવસ થઈ ગયાં…
અને અમારે ત્યાં પગફેરાનો રિવાજ છે…!!!
(અછાંદસ)
- એષા દાદાવાલા(Esha Dadawala – pagfero. Kaivta in Gujarati. Literature and art site)
જીવન ને સ્વપ્ન માનું છું, મગર ત્યાગી નથી શકતો,
છું એવી જાગ્રુતિમાં કે વધુ જાગી નથી શકતો,
ફુલો વચ્ચે ઓ માર પ્રાણ, વાયુ જેમ ફરજે તું,
કે વાયુને કોઈ કાંટો કદી વાગી નથી શકતો,
જગતને તેજ દેવા હું સુરજની જેમ સળગું છું,
છે એક જ દુઃખ કે હું સુખના દિવસ માગી નથી શકતો,
અલગ રાખી મને મુજ પર પ્રણયના સૂર ના છેડો,
વીણાનો તાર છૂટો હોય તો વાગી નથી શકતો,
બૂરાઓને અસર કરતી નથી સોબત ભલાઓની,
ફૂલોનો રંગ કાંટાને કદી લાગી નથી શકતો,
ગુમાવેલા જીવનનાં હાસ્ય તો પાછાં મળે ક્યાંથી ?
જમાનાએ લૂંટેલા અશ્રુ પણ માગી નથી શકતો,
ગમે ત્યારે ગમે ત્યાં મેઘ વરસી જાય છે જગમાં,
રુદન ને કાજ કોઈ પણ નિયમ લાગી નથી શકતો,
જગતના ઘાવ સામે તું અડગ થઈને રહે “બેફામ”
કે પર્વતને કોઇ પથ્થર કદી વાગી નથી શકતો.
- ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી (Barkat Virani ‘Befaam’. Tyagi nathi shaktoe – Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
દેખાય તું ન ક્યાંય ને હું દૃશ્યમાન છું,
તું મૌનની સ્વરાવલિ હું વૃંદગાન છું.
જોટો ન મારો ક્યાંય ને તું પણ અનન્ય છે,
તારા સમાન તું જ, હું મારા સમાન છું.
ઝૂમરામાં બદ્ધ કોઈ વિલંબિત ખ્યાલ તું,
હું મારવામાં બદ્ધ કોઈ બોલતાન ખ્યાલ છું.
તારો રંગ કૃષ્ણ છે, એવું ન માન તું,
વાદળ સમાન હું ય સ્હેજ ભીનેવાન છું.
તું વિદ્યમાન સૃષ્ટિના કણકણમાં હોય તો,
હું પણ ‘સહજ’ એ બે કણોની દરમિયાન છું.
- ‘સહજ’ વિવેક કાણે (‘Sahaj’ Vivek Kane – Dekhai tu n kyay ne hu Dushman chhu. Ghazals in Gujarati. Literature and art site)
કલ રાત
અમનકા પૈગામ દેનેવાલી
એક ફિલ્મ દેખી
હિરોકી જગહ ખુદકો રખકર
ખુલી આંખસે ખ્વાબ દેખને લગા
જબ આંખ લગી તો
ખ્વાબમેં ગાંધીબાપુ આયેં ઔર
કેહને લગેઃ “બેટા,
તુમ્હારા ઝમાના અક્લમંદોકા હૈ
તુમ અમનકે નામ પર
બેહતરિન ફિલ્મેં બનાકર
લોગોંકો અચ્છા બેવકુફ બના લેતે હો.
ફિર કહાઃ હમારે ઝમાનેમેં
વસંત-રજબ નામકે
દો નૌજવાન થે જિન્હોંને
અમનકે લિયે અપની જાનેં કુર્બાન કી
ક્યા તુમ્હારે ઝમાનેમેં ઐસા કોઈ
અસલી હિરો નહી?”
બાપુકી બાત સુનકર મેરી તો
હંસી હી નિકલ ગઈ
મૈંને કહાઃ “બાપુ
વસંત-રજબ તો છોડિયેં અબ તો
અમન કે વો સફેદ કબૂતર ભી મુશ્કિલસે મિલતે હૈં
જિન્હેં ઉડાકર અમનકા પૈગામ દિયા જાતા હૈં
જબ કોઈ ખાસ મૌકે પર
ઉન્હેં ઉડાના હો તો
૨-૩ દિન પેહલેં તો આદમી લગાને પડતે હૈં
ઉન્હેં પકડનેકે લિયે”
મૈંને કહાઃ “બાપુ, ઈસ મુલ્કકી તો
વાટ લગી હુઈ હૈં
ક્યા આપ ફિરસે પૈદા નહીં હો સકતે?
ઈસ મુલ્કકી બિગડીકો ફિર બનાનેકે લિયે.
બાપુ મુસ્કુરાયેં ઔર કેહનેં લગેઃ “બેટા,
અબ સિર્ફ મેં હી નહીં,
૧૦-૨૦ ગાંધી ઔર ભી પૈદા હો જાયે
તબ ભી ઈસ મુલ્કકી કિસ્મત નહીં બદલ સકતે
ક્યુંકિ હમારે દુશ્મન અંગ્રેજ થે
જબકિ તુમ તો
અપને હિંદુસ્તાની ભાઈકે હી
દુશ્મન બનેં બૈઠેં હો
અબ ઈસ મુલ્કકો સિર્ફ ભગવાન હી બચા સકતા હૈં
સિર્ફ ભગવાન . . . સિર્ફ ભગવાન
અચાનક કુછ કુત્તોંકે ભોકનેંકી
આવાઝ સુનકર મેરી આંખ ખુલ ગઈ,
દિલમેં હુઆ, આજ
અમનકા ઝંડા પકડનેવાલોંકી
હાલતભી ઇન કુત્તો જૈસી હી હૈં ના !
કે યે લોગ ઝોર ઝોરસે ચિલ્લાતે હૈં
મગર કૌમકો ઇનકા ચિલ્લાના અસર નહીં કરતા હૈ
ક્યુંકી યે કુત્તોંકી તરહ અપને હી ભાઈકો
અપને ઘરમેં પસંદ નહીં કરતે . . .
ઈતનેમેં એક ફકીર આયા ઔર ઉસને ઉન કુત્તોંકો ભગા દિયા
ઉસ ફકીરકો દેખકર લગા કે
ઈન અંધેરોમેં ભી રોશનીકી એક ઉમ્મીદ ઝિંદા હૈ અભી . . .
- તાહા મન્સૂરી (Taha Mansuri. Aek dharshak vagar dhrashiya bantu nathi. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ,
આડે મીંડા બધાંને કોરે મૂકીએ …….
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ
જાણી છે પાનખર, માણી વસંત કદી,
મોસમની બદલાતી પાળી,
આયખાની પાટીમાં આળખેલી રેખાઓ,
ચાલો તમામ ભૂંસી દઈએ …..
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ
આવે છે આલબેલ અણજાણી કોરથી,
હૈયે પડઘાતી સૂર વાણી,
અંતર અનંતમાં કેટલાયે દરિયાઓ,
શૂન્યને સુકાન સોંપી વહીએ ….
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ,
આડે મીંડા બધાંને કોરે મૂકીએ …….
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ
જાણી છે પાનખર, માણી વસંત કદી,
મોસમની બદલાતી પાળી,
આયખાની પાટીમાં આળખેલી રેખાઓ,
ચાલો તમામ ભૂંસી દઈએ …..
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ
આવે છે આલબેલ અણજાણી કોરથી,
હૈયે પડઘાતી સૂર વાણી,
અંતર અનંતમાં કેટલાયે દરિયાઓ,
શૂન્યને સુકાન સોંપી વહીએ ….
ચાલને સખી એકડો ફરીથી આમ ઘૂંટીએ
– કનુ સૂચક, ‘શીલ’ (Kanu Suchak. Aekado phari thi ghutiyae. Kavita Gujarati. Literature and art site)
(via Gujarat Samachar )
‘‘પારકી આશ સદા નિરાશ…’’
જીવનના હકારની કવિતા – અંકિત ત્રિવેદી
તું તારા દિલનો દીવો થા ને! ઓ રે! ઓ રે! ઓ ભાયા!
રખે કદી તું ઉછીનાં લેતો પારકાં તેજ ને છાયા;
એ રે ઉછીનાં ખૂટી જશે ને ઊડી જશે પડછાયા!
ઓ રે! ઓ રે ઓ ભાયા! તું.
કોડિયું તારું કાચી માટીનું, તેલ દિવેલ છુપાયાં;
નાની સળી અડી ન અડી પરગટશે રંગમાયા!
ઓ રે! ઓ રે ઓ ભાયા! તું.
આભના સૂરજ ચંન્દ્ર ને તારા, મોટા મોટા તેજરાયા;
આતમનો તારો પ્રગટાવ દીવો, તું વિણ સર્વ પરાયા!
ઓ રે! ઓ રે ઓ ભાયા! તું.
ભોગીલાલ ગાંધી ‘ઉપવાસી’
ઉછીના અજવાળા દિલસોજી આપતા મહેમાન જેવા છે, જે આપણને ન્યાલ કરી દે તેવા નથી હોતાં! અજવાળું તો આપણી અંદર પ્રગટવું જોઇએ. આ શરીર માટીનું કોડિયું જ છે. એને અજવાળાનું ખોળિયું બનાવતાં આવડવું જોઇએ. અજવાળું હાથઉછીનું નથી મળતું. વળી, એનો રંગ સુખમાં અને દુઃખમાં એક જ હોય છે! કવિ ભોગીલાલ ગાંધીનું આ કાવ્ય બાળપણમાં પ્રાર્થનામાં સમૂહમાં ગવાતું હતું ત્યારથી હાડકામાં કોતરાઈ ગયેલું છે. દીવો થવાનું તો કવિ કહે જ છે પણ દિલનો દીવો થઇને સમગ્ર ચેતનાને અને ચેતનાની આસપાસ વિકસેલી આપણી પ્રતિભાને પણ અજવાળવાની વાત છે.
બીજાના અજવાળાથી આપણા તેજને કશો જ ફરક પડવાનો નથી. આપણે જાતને ઘસીને ચંદનની જેમ કે પછી ફૂલોને નીચોવીને અત્તરની જેમ અંતરને સુગંધથી તરબતર રાખવાનું છે. સંઘર્ષ કરીશું તો સફળતાને વરીશું. જાતમહેનત જેટલી વફાદાર એટલી જ આપણી પ્રતિભા વઘુ ચેતનવંતી બનશે. આ બઘું જ જીવનના સંદર્ભે પણ એટલું જ સાચું છે. ‘પારકી આશ સદા નિરાશ’ – વાળી કહેવત એમનેમ નથી આવી. આપણે જાતે જ પગભર થવાનું છે. આપણો પડછાયો જો આપણી પાસે અજવાળું હશે તો આપણાથી દૂર રહેવાનો છે. તપના તાપથી જીવનનો સંતાપ દૂર રહે છે. આપણામાં અપાર શક્યતાઓનો સમુદ્ર છે. આપણામાં જ તેલ અને દિવેલ, દિવેટ છુપાયા છે. માત્ર એક તણખાની જરૂર છે, જે આપણને પ્રગટાવતા આવડવો જોઇએ. આ તણખો ચન્દ્ર, સૂરજ અને તારા કરતાં પણ વધારે પ્રજ્ઞાવાન છે. વધારે તેજસ્વી અને ઓજસ્વી છે. એ આતમનો દીવો છે. એ સફળતાનો મરજીવો છે.
Read the rest of this entry »
જનારાં એ રીતે ચાલ્યાં ગયાં છે સૂની મેલીને;
હજારો કોશિશોથી ના સજાવાઈ હવેલીને.
હવે આથી વધારે ભાગ્યનું શું હોય પલટાવું?
નજૂમીઓ જુએ છે એકબીજાની હથેલીને.
ફરીથી પાંગર્યું છે ફૂલીફાલીને ખખડધજ વૃક્ષ,
તમે બેઠાં હતાં બસ જ્યારથી એને અઢેલીને.
નથી હારી શકાતું કે નથી જીતી શકાતું પણ,
સમય ચાલ્યો ગયો મારો અધૂરો ખેલ ખેલીને.
ફકત એ કારણે હું આંસુઓ સારું નહીં ‘બેદિલ’,
ઝરણ આગળ જતાં થૈ જાય છે દરિયોય રેલીને.
– અશોક ચાવડા ‘બેદિલ’ (Ashoka Chavda ‘Bedil’ Hawali. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
ગ રગને રોમ રોમથી તૂટી જવાય છે,
તો પણ મઝાની વાત કે જીવી જવાય છે;
ખાલી ગઝલ જો હોય તો ફટકારી કાઢીએ,
આ તો હ્રદયની વાત છે, હાંફી જવાય છે !
- ખલીલ ધનતેજવી(Khalil Dhantejvi. Javai chhe. Ghazal/Vicharo in Gujarati. Literature and art site)
આવવામાં કે જવામાં આ બધાં સાથે જ છે,
હાથ-પગને બાંધવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
રંગ પૂરે છે અહીં સૌ પોતપોતાના ભલે,
ઘાવને શણગારવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
હા, ઉઘાડા પાડશે એ અન્યને એકેક થઈ,
જાતને સંતાડવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
આગવી રીતે પ્રહારો એ કરે ને આખરે,
ક્ષેમકુશળ પૂછવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
જીવતી એ ડાળ પર મારે કુહાડી ને છતાં,
પાન થઈને ફૂટવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
રોજ સૂરજને ડુબાડી રાત થઈ ડૂબી જતાં,
ને સવારે ઉગવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
પાંખ પંખીની અહીં હળવેકથી કાપ્યા પછી,
આભમાં જઈ ઉડવામાં આ બધાં સાથે જ છે.
– નીતિન વડગામા (Nitin Vadgama – Aa badha j saathe j chhe. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
થોડો ધોળો થોડો કાળો હતો
એ બિલ્લો બહુ રૂપાળો હતો
લઇને દોડે એ ઊનનો દડો
નટખટ એવો નખરાળો હતો
પોચી ગાદી પગે નખ નાના
ને ડિલે રેશમ શો સુંવાળો હતો
ફરતો એ કરીને માથું ઊંચું
જાણે મરદ મોટો મૂછાળો હતો
એટલે થયો તો વ્હાલો સહુનો
‘બાબુલ’ જેવો અટકચાળો હતો
– બાબુલ (‘Babul’ Faruque Ghanchi. Bilo. Poems in Gujarati. Literature and art site)
સાથ જીસકે નઈ કઈ સાડેબારી અપણે કા?
ભેંસ કે શિંગડે ભેંસ કુ ભારી, અપણે કા?
જોં કદી ના જોણેકા એ રસ્તેકે બીચોબીચ,
છો ને એ સાલા બિછાય પથારી,અપણે કા?
કાજી ગોમ આખે કી ચિંતા મેં સુકા ગયાય,
ઇનુંકે નેજ ઇનું કું મારી કટારી, અપણે કા?
ઇનુંકે બંગલે,ઇનુંકી મોટરાં ઇનુંકું ગંધાય,
અપણે અપણી અચ્છી લારી,અપણે કા?
વોટ લે ગઈ એ નોટ દેને,હિસાબ બરાબર,
એ ચૂંટણી મેં પીછું જીતી કે હારી,અપણે કા?
છોકરું કી નેશાલ કી ફી ભરને પાડી બેચી,
ફિર ઈસને ઇસકુ મારી કે ચારી,અપણે કા?
ઇનુંને વાલ દૈયાય ગોમ કી નદિયા ઘર મે,
ચા ખબર એ મીઠી હેગી કે ખારી,અપણે કા?
દો ટેમકી રોટી ને પકડી અલ્લાહકી તસ્બી,
જાય પીછું દુનિયા જન્નમમેં સારી,અપણે કા?
તા:ક: ‘અમુકું તમુ પર ભરોશે ઘણે થે’ બાદ અમારી બોલીમાં સૌથી વધુ વપરાતાં રૂઢિપ્રયોગ પર હાથ સાફ કરું છું.ભેંસ કે શિંગડે ભેંસ કુ ભારી………….
- સાજીદ સૈયદ (Sajid Saiyad. Bhaes ke shingdae bhaes ku bhari. Kavita in Gujarati. Literature and art site)
મારું આગમન થશે એ મેં ક્યાં જાણ્યું હતું ?
મારી આંખો ખુલી અને કશુંયે મેં ના જાણ્યું હતું
મેળામાં મુક્યો પગ અને હું ખોવાઈ ગયો
છુટો પડીને શું થવાનું એ મેં ક્યા જાણ્યું હતું?
ના હતું કાબુમાં મારું આગમન કે પ્રસ્થાન
મધ્યાંતર જે કાબુમાં હતું એ મેં ના જાણ્યું હતું
બંધ આંખે હું આવ્યો અને આંખો રહી બંધ
જાગૃતિના દ્વાર ખોલવાનું એ મેં ના જાણ્યું હતું
થઇ ઈચ્છાઓ, અને ભરપુર લાગણીઓ
ગાડાને કેમ હંકારવું એ મેં ના જાણ્યું હતું
ગજવા ભર્યાં અને હાથ પણ ઘણા ધર્યા
ખાલી હાથે જવાનું તો મેં હા જાણ્યું હતું
છતાં ય … કર્યું નહિ કંઈ આત્માના ઉધ્દ્ધારે ..
નિશ્ચિત હતું મૃત્યુ.. એ ય ક્યાં અજાણ્યું હતું ?
– જનક મ દેસાઈ (Janak M Desai. Mein na jianyun hatu. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
પ્રણય તો ખીલે છે આગમાં પણ,
મહેકની કમી મહેસુસ થાય છે બાગમાં પણ,
નવી શ્રુષ્ટિ તો રચાય છે રાખમાં પણ,
જીવનનો મર્મ મળી જાય છે ખાખમાં પણ,
ડાઘા તો રહી જાય છે સફેદીના ઝાઘમાં પણ,
કવિતાઓ રચાઈ જાય છે ક્યારેક બેરાગમાં પણ,
શોધવા જતા ગુણો મળશે કાળા કાગમાં પણ,
જો જો સંભાળજો કોઇ દગો ન કરી જાય મિત્રતાનાં સ્વાંગમાં પણ,
ઉધઈ તો થઈ જાય છે સાચા સાગમાં પણ,
પણ પ્રક્રુતિ પરોવાય છે રણના ધાગમાં પણ….
– પ્રકુતિ ઠાકર (Prakruti Raval Thaker. Ghazal Gujarati. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)
ફોર એસ વી -પ્રભાતનાં પુષ્પો is proudly powered by
WordPress
Entries (RSS)
Blog Counter