Garvi ગરવી ગુજરાત Gujarat

કોઇ પણ વ્યક્તિ માતૃભૂમિ છોડી વિદેશ વસવાટે જાય ત્યારે માતૃભાષાથી પણ કંઇક અંશે વિખૂટુ પડી જાય છે. આજ અંજપો તેને ભાષા અને ભૂમિ થકી કંઇક કરવા પ્રેરે છે અને પ્રેરણાસ્રોતનું પરિણામ છે - "પ્રભાતનાં પુષ્પો". ગુજરાતી ભાષામાં સર્વપ્રથમ શરૂ થયેલાં આ બ્લૉગને અવકાશની પળોમાં સીંચીને આજે પરિપકવ વૃક્ષ બનતા જોવાનો આનંદ દેશવિરહને ભુલાવવામાં મદદરૂપ થયો છે. - એસ વી

ફોર એસ વી - પ્રભાતનાં પુષ્પો ફેસબૂક પેજ

નવરાત્રિની રાસ રમઝટ
(click here for complete list)


શ્યામ સાધુ – ગાન થવાનું

હોવાના પર્યાયતણું જો ભાન થવાનું,
શ્વાસો વચ્ચે ક્ષણનું આતમજ્ઞાન થવાનું!

ટેકરીઓના વાતા પવનો જોયા કરજો,
આકાશી રસ્તા પર તમને માન થવાનું!

સહુ જાંબુડી ઇચ્છાના દરવાજે ઊભા,
કોને કહેવું ? કોનું અહીં બહુમાન થવાનું!

પાછી પેલી ઋષિજન જેવી વાત કહું લો,
મીઠું મીઠું મૌન મહીં પણ ગાન થવાનું!

અગધ-પગધના રસ્તે ‘સાધુ’ ચાલ્યા કરજો,
સંતો કહે છે: કોલાહલમાં ધ્યાન થવાનું!

          – શ્યામ સાધુ (Shyam Sadhu. Gaan thavanu. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ગુણવંત શાહ – નિર્વેદ

ઝાકળમાં આખું આકાશ, આકાશ આખું તુટી પડ્યું;
દરિયાની ભૂરી ખારાશ, આંસું એક ખૂટી પડ્યું!

કોયલની વાણી તો એવી અવાક્;
એને વાગ્યો વસંતનો કાંટો;
કેસૂડાં એવાં તો ભોંઠા પડ્યાં
જાણે ઊડ્યો શિશિરનો છાંટો.

સમદરને લાગી છે પ્યાસ; વાદળ એક રૂઠી પડ્યું;
ઝાકળમાં આખું આકાશ, આકાશ આખું તુટી પડ્યું;

વાયરાઓ વાત કાંઇ કહેતા નથી
અને સૂનમૂન ઊભાં છે ઝાડ;
પંખીને લાગે છે પોતાની પાંખમાં
ચૂપચાપ સૂતા છે પથ્થરિયા પ્હાડ.

હવે અંધારે ઝૂરે ઉજાસ; કિરણ એક ઝૂકી પડ્યું;
ઝાકળમાં આખું આકાશ, આકાશ આખું તુટી પડ્યું;

          – ગુણવંત શાહ (Gunvant Shah. Nirvaad. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

વિનોદ ગાંધી – લટકવાનું

ઘણું અઘરું છે મળવાનું,
બીજાના મનને કળવાનું.

જીવનભર એ કર્યું છે ને,
હવે અંતે ય બળવાનું ?

ચલો, કોશિશ તો કરીએ,
દૂધે સાકર શું ભળવાનું !

બધાંએ વૃક્ષના ભાગે,
નથી હોતું જ ફળવાનું !

જીવન માટે ઝઝૂમ્યા ને,
મરણ કાજે ટટળવાનું !

તને હું કામ સોંપું છું,
ઋષિના મનને ચળવાનું !

અમે છટકીને અહીં આવ્યા,
હવે અહીંથી છટકવાનું ?

જનેતાએ જ શીખવ્યું છે,
ઊંધે માથે લટકવાનું !

          – વિનોદ ગાંધી (Vinod Gandhi- Latakvanu. Poems in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ખલીલ ધનતેજવી – તને મળવા નહિ આવું

હું ચહેરો ત્યાં જ છોડીને તને મળવા નહિ આવું,
કે દર્પણ તોડી ફોડીને તને મળવા નહિ આવું.

ખુમારી તો ખરેખર વારસાગત ટેવ છે મારી,
હું મારી ટેવ છોડીને તને મળવા નહિ આવું.

કહે તો મારું આ માથું મૂકી લાઉં હથેળી પર,
પરંતુ હાથ જોડીને તને મળવા નહિ આવું.

તું દરિયો છે, તો મારું નામ ઝાકળ છે, એ જાણી લે,
નદીની જેમ દોડીને તને મળવા નહિ આવું.

ટકોરા દઈશ, પણ દરવાજો તારે ખોલવો પડશે,
કોઈ દીવાલ તોડીને તને મળવા નહિ આવું.

ખલીલ ! આવીશ તો કે’ જે કે ઉઘાડેછોગ હું આવીશ,
હું માથામોઢ ઓઢીને તને મળવા નહિ આવું.

         – ખલીલ ધનતેજવી(Khalil Dhantejvi. Tane malva nahi aavu. Ghazal/Vicharo in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ઉશનસ્ – દૂર દૂરના પ્રવાસે નીકળ્યો હતો

તારા દૂર દૂરના પ્રવાસે નીકળ્યો હતો હે પૃથ્વી !
ને ચરણ ક્યાં જતાકને અટકીને ઊભા રહ્યા !
ચરણો ચાલી ચાલીને પોતાનાં ઘરઆંગણે
પોતાની સામેસ્તો આવીને ઊભા રહ્યા !
છેવટે તો આ યાત્રા મુખ મુખની સુખયાત્રા હતી !
કેટકેટલાં મુખોને ચૂપચૂપ ચાહવાનું મળ્યું !
અને બધાં જ મુખોમાં તારી જ રેખાના
ઉઘાડની ઓળખ એ તો આ પ્રેમયાત્રાની ફલશ્રુતિ છે.
તારા દૂર દૂરના પ્રવાસે નીકળ્યો હતો, ને હે પૃથ્વી !
ક્યાં આવતોક ને ઊભો રહ્યો ! છેવટે મારી સામે જ !
તને સમજવા નીકળ્યો હતો
ને આવીને ઊભો છું પ્રેમના એક આંસુની આગળ !
– અહંકાર થોડોકે ઓગળ્યો હોય તો સારું.
તને સમજવા નીકળ્યો હતો મોટા ઉપાડે
એક દિવસ જ્ઞાનયાત્રાએ,
ને પ્રેમયાત્રાને અંતે છેવટ ઘેર આવીને ઊભો છું !
તને તો શું સમજી શક્વાનો હતો ?
હું મને થોડોકેય સમજી શક્યો હોઉં તો સારું.

(જન્મ : 29 સપ્ટેમ્બર 1920 _ અવસાન : 21 એપ્રિલ 2012)

          – ઉશનસ્(Ushnas. Dur dur na pravas ae nikalyo hato. Kavita in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘કલાપી’ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ – અમે જોગી બધા વરવા


અમે જોગી બધા વરવા સ્મશાનો ઢુંઢનારાઓ
તહીંના ભૂતને ગાઈ જગાવી ખેલનારાઓ
જહાં જેને કરી મુર્‌દું કબરમાં મોકલી દેતી
અમે એ કાનમાં જાદુ અમારું ફૂંકનારાઓ
જહાંથી જે થયું બાતલ અહીં તે થયું શામિલ
અમે તો ખાકની મૂઠી ભરી રાજી થનારાઓ
જહીં જખ્મો તહીં બોસા તણો મરહમ અમે દેતાં
બધાંનાં ઈશ્કનાં દરદો બધાંએ વહોરનારાઓ
અમે જાહેરખબરો સૌ જિગરની છે લખી નાખી
ન વાંચે કોઈ યા વાંચે ન પરવા રાખનારાઓ
ગરજ જો ઈશ્કબાજીની અમોને પૂછતા આવો
બધાં ખાલી ફિતુરથી તો સદાએ નાસનારાઓ
જહીં સ્પર્ધા તણી જગની દખલ ના પ્હોંચતી ત્યાં ત્યાં
જમીં ને આસમાનોના દડા ઉડાવનારાઓ
ગમે તે બેહયાઈને દઈ માથું ધરી ખોળે
અમે આરામમાં ક્યાંએ સુખેથી ઊંઘનારાઓ
સનમની બેવફાઈથી નથી સુખ કાંઈએ કરતાં
અમે જાણ્યું અમે માણ્યું ફિકરને ફેંકનારાઓ
જખ્મથી જે ડરી રહેતા વગર જખ્મે જખ્મ સહેતા
અમે તો ખાઈને જખ્મો ખૂબી ત્યાં માનનારાઓ
બની ઉસ્તાદ આવો તો થશો આંહી તમે ચેલા
મગર મુરશિદ કરો તો તો અમે ચેલા થનારાઓ
અમારા આંસુથી આંસુ મિલાવો આપશું ચાવી
પછી ખંજર ભલે દેતાં નહિ ગણકારનારાઓ

      – ‘કલાપી’ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ (Kalapi – Ame Jogi Badha. Kavita / Poems, Lok Shaitya in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘યોગ’ યોગેન્દુ જોષી – ઠરાવની વાતો

શાંત જળના પડાવની વાતો;
થાય છે રોજ વાવની વાતો.

ઝંખના લઇ સતત રડ્યું છે મન;
એમ ખૂટે અભાવની વાતો?

વાદ્યનો તાર સૂરમાં બોલ્યો;
દર્દ પીડા તણાવની વાતો.

શ્વાસ ઉછવાસ એટલે જીવન;
કે પછી આવ-જાવની વાતો?

પ્રેમ સંબંધ ત્યાંજ તૂટે છે;
જ્યાં બને છે ઠરાવની વાતો.

          – યોગેન્દુ જોષી ‘યોગ’ : ૧૯/૦૨/૨૦૧૩ (Yogendu Joshi ‘Yog’ Tharav ni vaato. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ગૌરાંગ ઠાકર – ભૂખનો આકાર ખોબો હોય છે

હાથ એમાં ફક્ત હાથો હોય છે,
ભૂખનો આકાર ખોબો હોય છે.

બે જણાંનાં મૌનની સાથે સતત,
એમનો વાંધો બબડતો હોય છે.

પુખ્તવયનાં કાનથી સાંભળ નહીં,
શેર મારી મુગ્ધતાનો હોય છે.

બે લગોલગ ગોઠવેલી ઈંટથી,
કેટલી ઘરમાં દીવાલો હોય છે?

માછલી તો તરફડીને શાંત થઇ,
જાળમાં જળનો નિસાસો હોય છે.

જે ઇરાદાથી થવાયું પર નહીં,
એ ઇરાદાનો ઇરાદો હોય છે.

તું ય અંધારાની છોડી દે ફિકર,
રાતનો બસ રાતવાસો હોય છે.

       – ગૌરાંગ ઠાકર (Gaurang Thakar- Bhuk no aakar khobo hoi chhe. Ghazals in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા – તમારા વિચારો બરાબર નથી

તમારા વિચારો બરાબર નથી,
મગજના વિભાગો બરાબર નથી.

તમે રાજધાની લૈ દોડી ગયા,
હતા જે વિવાદો બરાબર નથી.

ઘરોને હટાવી દુકાનો કરી!,
નફાનો વિસામો બરાબર નથી.

નવો છે જમાનો નવી છે હવા,
જુના આ વિમાનો બરાબર નથી.

પ્રયોગો થયા છે પ્રજાની ઉપર,
બધેથી વિતાડો બરાબર નથી.

શબદને તમેતો રખડતો કર્યો,
કુ-વાણી, વિલાસો બરબર નથી.

(છંદ : લગાગા લગાગા લગાગા લગા)

          – ‘ઝાઝી’ ચિરાગ ઝા(Chirag Jha Zazi. Tamara Vicharo barabar nathi. Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

ભરત ત્રિવેદી – ચાણોદ

નર્મદાને કાંઠે
 
નર્મદા નદીમાં કમર સામાણાં જળમાં 
ત્રાંબાના લોટાથી તારું તને જ અર્પણ કહીને
જળની ધારા કરતો 
જનોઈ ધારી દ્વિજ પોતાના પાછલા 
અને આગળ આવનારા ભવની ચિંતામાં 
એટલે પડે કે 
તેના પગ તળેની રેતી ધીમેધીમે 
સરી રહી હોતી લાગે, ને 
સવારનો સૂરજ પણ પાછા પગે 
સરી જતાં કશા સંકેત કરતો હોય તેમ લાગે 
 
 તેની પહોળી થઈ ગયેલી આંખો, ને
સર્કસના જોકરના હોય છે તેવા 
ચહેરાની સીમા વટાવી ગયેલા હોઠ 
તમને જરા પણ હસાવી ના શકે  
 
 
નર્મદાના પાણીમાં પગ રાખીને તમે 
બે જગતના વિચારોમાં અટવાઈ જાવ 
તો વૈતરણી તરી જવા માટે 
તમારે નજીકની ગો શાળામાંથી
વંડી ઠેકીને ભાગી આવેલી કો ગો માતાની 
પુચ્છનો સહારો લેવો જ પડે 
 
 
તરણી તરવા કરવા કરતાં  
નર્મદાના છીછરા જળમાં
છબછબિયાં કરવામાં, કે
કાયમ મોડી ઊપડતી  
સાંજની બસ પકડીને ઘેર પાછા ફરવામાં
કશું ય ખોટું નથી
 
 નર્મદાને તીરે જ એ બધું સમજાય
એવું તે કેમ હશે બળ્યું ? 
 
          – ભરત ત્રિવેદી ૯/૭/૨૦૧૨ (Bharat Trivedi. Chanod. Poem in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

અનિલ ચાવડા – અધીરો

અધીરો છે તને ઈશ્વર બધુંયે આપવા માટે;
તું ચમચી લઈને ઊભો છે દરિયો માગવા માટે?

          – અનિલ ચાવડા (Anil Chavda. Aadhiro. Shayari / Vicharo in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

નરસિંહ મહેતા – આજ રે કાનુડે


આજ રે કાનુડે વ્હાલે અમ શું અંતર કીધાં રે,
રાધિકાનો હાર હરિએ રૂકમિણીને દીધો રે …… આજ રે કાનુડે.

શેરીએ શેરીએ સાદ પડાવી, ઘેર ઘેર હું તો જોતી રે
રૂકમિણીની ડોકે મેં તો ઓળખ્યા મારા મોતી રે ….. આજ રે કાનુડે.

રાધાજી અતિ ક્રોધે ભરાણાં નયણે નીર ન માય રે,
આપોને હરિ હાર જ મારો નહીં તો જીવડૉ જાશે રે ….. આજ રે કાનુડે.

થાળ ભરી શગ મોતી મંગાવ્યા, અણ વીંધ્યા પરોવ્યા રે,
નરસૈંયાના નાથ હરિએ, રૂઠ્યા રાધાજી મનાવ્યાં રે.
રૂઠયા રાધાજી મનાવ્યા ….

      -નરસિંહ મહેતા (Narsi Mehta – aaj re kanudae. Kavita /Poems, Lok Sahitya, in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

અંજુમ ઉઝયાન્વી – નહીં ફાવે

ઉદય ને અસ્તના વનમાં મને ઊગવું નહીં ફાવે !
સમેટી લે વસંતોને મને ખીલવું નહીં ફાવે !

ફકીરોને ભલા ક્યાં હોય છે ઘરબાર કે દુનિયા ?
મને શમણાંના પિંજરમાં કદી વસવું નહીં ફાવે !

ભલે વરસે કૃપા તારી સદા ચાતકની તૃષા પર,
મને તુજ દ્વાર પે બેસીને કરગરવું નહીં ફાવે !

નહીં સમજાય કે જીતાય તારા હાથની બાજી,
મને ભવની લખોટીથી કદી રમવું નહીં ફાવે !

કરું છું બંદગી તારી પ્રતીક્ષાની પળોમાં હું,
તને સત્કારવા મુજ શીશને નમવું નહીં ફાવે !

બળીને ગંધ ફેલાવા બની છે ધુપની સળીઓ,
દયા મુજ પર જતાવો કાં મને ઠરવું નહીં ફાવે !

કમળના ફૂલ કાદવમાં ભલે ‘અંજુમ’ સદા ખીલે,
મને શોભા મલિનતાની કદી બનવું નહીં ફાવે !

         -અંજુમ ઉઝયાન્વી(Anjum Ujyanvi. Nahi favae Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

મનોજ ખંડેરિયા – અમને દોડાવ્યા

મનોજ ખંડેરિય / Manoj Khanderiya
ક્ષિતિજે ઘાસ જેવી લીલી ક્ષણ દઈ અમને દોડાવ્યા;
અમારામાં જ ઈચ્છાનાં હરણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

અમે ક્યાં જઈ રહ્યા,ક્યાં પ્હોંચશું,એની ખબર ક્યાં છે,
અમારી ફરતું કાયમ આવરણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

દીધું છે એક તો બેકાબૂ મન, ના હાથ રહેનારું,
વળી એમાં સલૂણી સાંભરણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

અહીં આ રામગિરિની ટોચ પરથી છેક અલકા લગ,
અષાઢી સાંજનું વાતાવરણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

બધાને દોડવા માટે દીધાં સપનાં ને આશાઓ,
અમે કમભાગી કે ના કંઈપણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

ખબર જો હોત કે આવું રૂપાળું છે તો ના ભાગત,
સતત નાહકનું તેં વાંસે મરણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

ઘસાતા બંને પગ ગોઠણ સુધીના થઈ ગયા પણ તેં –
થયું સારું કવિતાના ચરણ દઈ અમને દોડાવ્યા.

         – મનોજ ખંડેરિયા (Manoj Khanderiya. Amne dodaviya – Ghazal in Gujarati. Literature and art site)

Tags :

આરતી પરીખ – વેદના વાદળીઓ

વેદના વાદળીઓ ઘેરી કરી,
વ્યથા કથાએ થોડી ભારી કરી,
જગ આખું ભીંજાતું રહ્યું,
એમ ‘આરતી’એ આંખ કોરી કરી.

       – આરતી પરીખ (Arti Parikh. Shayari / Vicharo / Haiku in Gujarati. Literature and art site)

Tags :